Nga Fejzo Subashi
Të nderuar anëtarë të Komisionit,
Sot nuk jeni thjesht përballë një reforme administrative. Sot jeni përballë rrezikut real të zhdukjes së territorit shqiptar si hapësirë e banuar, funksionale dhe historike. Pavarësisht bindjeve apo përkatësive politike, përgjegjësia që mbani është përtej mandateve, përtej zgjedhjeve dhe përtej interesave partiake.
Vendimet tuaja nuk do të gjykohen nga numrat e sotëm, por nga pasojat që do të lënë pas për brezat që nuk do të kenë më as vend, as histori ku të kthehen.
Shqipëria po zbrazet. Jo gradualisht, por me shpejtësi alarmante.
Po zbrazet jashtë kufijve, por më keq akoma, po zbrazet brenda vetes. Zona të tëra janë shndërruar në territore pa zë, pa shërbime dhe pa shpresë. Dhe kjo nuk është fatkeqësi natyrore është produkt i vendimeve politike.
Ndërtimi i Reformës Territoriale mbi parimin e thjeshtë të numrit të popullsisë dhe të “efikasitetit financiar” ka prodhuar pasoja shkatërrimtare: largim institucionesh, humbje shërbimesh, izolim territorial dhe në fund braktisje të plotë.
Kur shteti largohet, qytetari largohet. Dhe kur qytetari largohet, territori vdes.
Nëse kjo logjikë vazhdon, nesër nuk do të mbetemi vetëm pa popullsi.
Do të mbetemi pa histori.
Pa toponime të gjalla, pa trashëgimi, pa kujtesë kolektive. Territore që kanë mbajtur peshën e shtetit dhe të kombit do të kthehen në harta bosh.
Reforma Territoriale nuk mund të lidhet dhe as të kushtëzohet nga Reforma Zgjedhore. Njëra ndërton shtetin, tjetra administron pushtetin. Ngatërrimi i tyre është gabim strategjik dhe moral. Kjo reformë duhet të mbështetet mbi parime që nuk ndryshojnë me kohën dhe pushtetin:
Mbrojtja e historisë dhe identitetit territorial Ruajtja e funksionit shtetëror në çdo cep të vendit Shfrytëzimi i burimeve dhe potencialeve lokale Shtrirja gjeografike dhe lidhja organike me territorin. Detyrimi i shtetit për të ripopoluar, jo për të legalizuar braktisjen. Europa që shpesh e marrim si referencë ka komuna me dhjetëra banorë, sepse shteti nuk matet me numra, por me prani dhe përgjegjësi. Aty ku shteti qëndron, jeta kthehet.
Nëse kjo reformë bëhet pa vizion, ajo nuk do të jetë reformë, por akt heqjeje dorë nga territori. Një shtet që heq dorë nga territori i vet, heq dorë nga vetja.
Sot ju takon të zgjidhni: të ndërtoni një reformë që shpëton Shqipërinë reale,
apo të firmosni një proces që nesër do të na lërë pa njerëz, pa histori dhe pa atdhe funksional. Ky është momenti për përgjegjësi, jo për komoditet politik.
Me respekt, por me shqetësim të thellë qytetar.
