Nga Fejzo Subashi
Në Shqipëri, pensioni nuk është thjesht një pagesë mujore. Është prova më konkrete nëse shteti respekton qytetarin e vet, apo e lë atë në mëshirë të fatit pas një jete pune.
Për vite me radhë, kjo provë nuk është kaluar. Pensionet kanë qenë të ulëta, sistemi i brishtë dhe besimi i qytetarëve i lëkundur.
Në këtë realitet, nisma e Qeverisë dhe Kryeministrit Rama për dyfishimin e kontributeve në pensionet vullnetare vjen si një përpjekje për të ndryshuar kursin , në lidhje me këndvështrimin dhe vëmendjen e qeverisë ndaj kësaj shtrese të popullsisë.
Kjo duhet thënë me forcë dhe pa hezitim: është një hap në drejtimin e duhur. Por, në realitet, nuk mjafton që një reformë të jetë e drejtë në ide, ajo duhet të jetë e drejtë edhe në zbatim.
Sistemi aktual i pensioneve vazhdon të përballet me një realitet që nuk mund të fshihet më. Popullsia po plaket, emigracioni ka tkurrur bazën e kontribuuesve dhe informaliteti vazhdon të jetë një nga plagët më të mëdha të ekonomisë. Këto nuk janë thjesht statistika. Janë faktorë që e bëjnë sistemin gjithnjë e më të vështirë për t’u përballuar në të ardhmen.
Absolutisht që është e domosdoshme , e cila ka qën dhe vazhdon të jetë një sëmundje, që të ndërgjegjësohemi dhe të ngremë nivelin e qytetarit për tu siguruar, si masë e rëndësishme e të sotmes për të nesërmen.
Në këtë kuadër, forcimi i shtyllës vullnetare është një domosdoshmëri. Ai synon të krijojë një burim shtesë sigurie për qytetarët dhe të ulë gradualisht presionin mbi skemën publike. Ideja e bashkëfinancimit ku shteti apo punëdhënësi kontribuon krahas individit është një mekanizëm i njohur dhe i provuar në shumë vende.
Por Shqipëria nuk është një terren neutral.
Pyetja që duhet bërë është e thjeshtë dhe e drejtë: a ka qytetari shqiptar mundësinë reale për të kursyer? Dhe më e rëndësishmja, a ka ai besim të mjaftueshëm për ta bërë këtë?
Një pjesë e madhe e familjeve jetojnë me të ardhura të kufizuara. Për ta, kursimi nuk është zgjedhje, por luks. Nëse kjo nismë nuk merr parasysh këtë realitet, rrezikon të krijojë një hendek të ri: mes atyre që mund të sigurojnë të ardhmen e tyre dhe atyre që mbeten të varur vetëm nga një sistem publik gjithnjë e më i ngarkuar.
Nga ana tjetër, shteti nuk mund të jetë thjesht nxitës i kursimit. Ai duhet të jetë garant i sigurisë. Pa transparencë, pa mbikëqyrje të fortë dhe pa besueshmëri institucionale, çdo skemë vullnetare mbetet e brishtë. Besimi nuk ndërtohet me deklarata, por me rezultate dhe me kohë.
Por edhe qytetari ka një rol që nuk mund të shmanget, në këtë drejtim dhe këndvështrim duke e parë si të vetmen mundësi si për vete dhe për shoqërinë. Koha kur e gjithë përgjegjësia i lihej shtetit ka kaluar. Ndërgjegjësimi për kursimin, planifikimi afatgjatë dhe përfshirja aktive në skema të tilla janë pjesë e një kulture të re që duhet ndërtuar.
Kjo është një marrëdhënie që funksionon vetëm nëse të dyja palët bëjnë pjesën e tyre.
Nëse kjo nismë zbatohet me seriozitet, ajo mund të sjellë më shumë se sa thjesht pensione më të larta në të ardhmen. Mund të kontribuojë në zhvillimin e tregut financiar, në rritjen e investimeve dhe në krijimin e një ekonomie më të qëndrueshme. Por nëse mbetet në nivelin e një premtimi apo zbatohet në mënyrë të pjesshme, rrezikon të kthehet në një tjetër zhgënjim publik.
Prandaj, çështja nuk është nëse kjo politikë është e mirë apo e keqe në teori.
Çështja është nëse Shqipëria është gati ta zbatojë atë me përgjegjësi.
Sepse në fund, pensionet nuk janë thjesht një mekanizëm financiar. Janë një test i ndershmërisë së shtetit dhe i ndërgjegjes së shoqërisë.
Dhe ky është një test që nuk mund të kalohet me fjalë.
Nëse do, mund ta përshtatim edhe për një media konkrete (titull më “agresiv”, ose më institucional), ose ta shkurtojmë për publikim në rrjete sociale. Sot në lidhje me këtë nisëm nuk jemi vonë, por kurë nuk jemi shpejtë, ndaj absolutishtë duhet vrapuar.
Tiranë më 15.04.2026.
