Çmimi i naftës në Shqipëri ka arritur në rreth 206 lekë për litër, duke rënduar edhe më shumë buxhetin e familjeve dhe biznesit. Ndërkohë, në tregjet ndërkombëtare çmimi i naftës së papërpunuar ka qenë më i ulët se në periudhat kur karburanti në Shqipëri kushtonte edhe më pak. Kjo ngre një pyetje të thjeshtë: Pse nuk reflektohet ulja e tregjeve botërore te pompat shqiptare?
Qytetarët ankohen se çdo rritje e çmimit ndërkombëtar reflektohet pothuajse menjëherë në pikat e karburanteve. Por kur çmimet bien, ulja në Shqipëri është e vogël ose vonohet. Ky fenomen ka krijuar dyshime për mungesë konkurrence efektive dhe për transparencë të pamjaftueshme në mënyrën se si formohet çmimi final.
Çmimi përfshin jo vetëm koston e naftës së importuar, por edhe akcizën, TVSH-në, taksën e qarkullimit, tarifat e karbonit, kostot e transportit dhe marzhin e fitimit të kompanive. Megjithatë, kjo nuk shpjegon plotësisht pse Shqipëria vazhdon të ketë çmime ndër më të lartat në rajon.
Një tjetër pikë që kërkon përgjigje është niveli i konkurrencës në treg. A funksionon tregu sipas rregullave të konkurrencës së lirë, apo çmimet lëvizin pothuajse njësoj në të gjitha pikat e karburanteve? Kjo është një çështje që kërkon vëmendjen e institucioneve përgjegjëse, përfshirë autoritetet që mbikëqyrin konkurrencën dhe mbrojtjen e konsumatorit.
Pasojat ndihen çdo ditë.
Rritja e çmimit të naftës ndikon në transport, në koston e prodhimit dhe në çmimet e produkteve ushqimore. Në fund të zinxhirit është qytetari, i cili paguan më shumë për pothuajse çdo shërbim dhe produkt.
Ndërsa ngrihen disa pyetje që meritojnë përgjigje publike:
Pse çmimi i naftës në Shqipëri mbetet rreth 206 lekë për litër edhe kur tregjet ndërkombëtare shfaqin ulje?
Sa përbën kostoja reale e importit dhe sa përbëjnë taksat?
Sa është marzhi i fitimit të kompanive të karburanteve?
Çfarë kontrollesh kryejnë institucionet për të garantuar konkurrencë të ndershme dhe transparencë?
Qytetarët nuk kërkojnë favorizime. Ata kërkojnë një shpjegim të qartë dhe transparencë të plotë mbi mënyrën se si formohet çmimi që paguajnë çdo ditë. Derisa këto përgjigje të jepen, dyshimet se konsumatori shqiptar po paguan më shumë seç duhet do të vazhdojnë të mbeten të forta.
