{"id":98074,"date":"2026-05-09T15:02:15","date_gmt":"2026-05-09T13:02:15","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=98074"},"modified":"2026-05-09T15:02:15","modified_gmt":"2026-05-09T13:02:15","slug":"te-duash-ndershmerisht-kulturen-hebraike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=98074","title":{"rendered":"T\u00eb duash ndershm\u00ebrisht kultur\u00ebn hebraike"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Auron Tare<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebto koh\u00eb, n\u00eb pazarin e zhurmsh\u00ebm t\u00eb opinioneve shqiptare, po artikulohet nj\u00eb tem\u00eb e re, \u201cdashuria\u201d e disa zot\u00ebrinjve publik\u00eb shqiptar\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn hebraike dhe, p\u00ebrtej saj, p\u00ebr politik\u00ebn izraelite. Kush thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb dashuri e past\u00ebr, kush dyshon se \u00ebsht\u00eb interes, e kush tjet\u00ebr e sheh si nj\u00eb mod\u00eb t\u00eb re t\u00eb koh\u00ebs, nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb me m\u00eb t\u00eb fortin e radh\u00ebs p\u00ebr interesa politike.<\/p>\n<p>Sa p\u00ebr mua, i varf\u00ebr n\u00eb dije p\u00ebr k\u00ebto pun\u00eb t\u00eb thella, nuk guxoj t\u00eb shpall gjykime. Por nj\u00eb gj\u00eb mendoj se e di mir\u00eb besimi \u00ebsht\u00eb pun\u00eb e shpirtit. N\u00ebse dikush nd\u00ebrron fen\u00eb, mban mjek\u00ebr ortodokse apo vendos fest\u00ebn hebraike n\u00eb kok\u00eb, le ta b\u00ebj\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb as lajm, as krim, por nj\u00eb pun\u00eb e njeriut me veten e tij.<\/p>\n<p>Por dashuria e v\u00ebrtet\u00eb, ajo q\u00eb nuk b\u00ebrtet, ajo q\u00eb nuk shfaqet n\u00eb tribunat politike apo n\u00eb shtr\u00ebngime duarsh hipokrite, shihet n\u00eb veprat e kryera n\u00eb heshtje, n\u00eb kujdesin q\u00eb i b\u00ebhet gjurm\u00ebve t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs s\u00eb kombit t\u00ebnd apo edhe atyre kulturave q\u00eb pretendon se admiron.<\/p>\n<p>N\u00ebse dashuria e koh\u00ebve t\u00eb fundit e disa politikan\u00ebve tan\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn hebraike do t\u00eb ishte e v\u00ebrtet\u00eb dhe e ndershme, at\u00ebher\u00eb kjo do t\u00eb manifestohej edhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ruhen dhe mbrohen ato pak simbole dhe monumente t\u00eb kultur\u00ebs hebraike n\u00eb territorin e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb mes t\u00eb sheshit t\u00eb qytetit t\u00eb Sarand\u00ebs ndodhet nj\u00eb prej monumenteve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kultur\u00ebs antike hebraike, jo vet\u00ebm n\u00eb territorin ton\u00eb, por edhe n\u00eb Ballkan. E nd\u00ebrtuar diku n\u00eb shekujt V\u2013VI pas Krishtit, Sinagoga e Onhezmit \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb vjetrat n\u00eb rajon, d\u00ebshmi e nj\u00eb komuniteti hebre t\u00eb vendosur n\u00eb territoret e Epirit antik.<\/p>\n<p>E ngritur brenda mureve t\u00eb qytetit antik t\u00eb Onhezmit, Saranda e sotme p\u00ebrmasat e saj tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb komunitet t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb port.<\/p>\n<p>Sinagoga e Onhezmit, p\u00ebr nga r\u00ebnd\u00ebsia n\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb ton\u00eb kulturore, duhej t\u00eb ishte nj\u00eb vend i kuruar me kujdes dhe fines\u00eb, i kthyer n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb vizitueshme p\u00ebr turizmin kulturor. Jo vet\u00ebm si shenj\u00eb p\u00ebrkujdesjeje p\u00ebr \u00e7do monument antik, por n\u00eb respektin qe tregojme ne ve\u00e7anti p\u00ebr kulturat e ardhura p\u00ebrtej detit.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, p\u00ebr \u00e7do vizitor q\u00eb ka kuriozitet ta shoh\u00eb, Sinagoga e Onhezmit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb monument i l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb: pa restaurim, pa shpjegim dhe pa kujdes institucional. P\u00ebrball\u00eb saj ndodhet nj\u00eb stacion autobusi, ku turist\u00ebt q\u00eb presin sh\u00ebrbimin urban nuk i hedhin as syt\u00eb atij grumbulli gur\u00ebsh pa asnj\u00eb shenj\u00eb dalluese, pa tabel\u00eb shpjeguese dhe jasht\u00eb itinerareve kulturore t\u00eb qytetit.<\/p>\n<p>Vetem nj\u00eb tabel\u00eb e thjesht\u00eb, e zbehur nga koha, e vendosur dikur kur turizmi varej nga Ministria e Ekonomis\u00eb drejtuar nga Arben Ahmetaj, \u00ebsht\u00eb e vetmja shenj\u00eb se ajo hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebrball\u00eb stacionit t\u00eb autobus\u00ebve \u00ebsht\u00eb monument kulture.<\/p>\n<p>Dy vite m\u00eb par\u00eb, pun\u00ebtor\u00ebt e Fondit Shqiptar t\u00eb Zhvillimit dhe ata t\u00eb Bashkis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb vendosur disa kabllo n\u00ebn tok\u00eb, g\u00ebrmonin me eskavator shum\u00eb pran\u00eb mureve t\u00eb Sinagog\u00ebs, pa i ndalur kush dhe pa u shqet\u00ebsuar ndonj\u00eb institucion i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore. Dukej qart\u00eb se askush nuk ia dinte historin\u00eb apo r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb k\u00ebtij monumenti.<\/p>\n<p>Rreth viteve 2003\u20132004, s\u00eb bashku me arkitektin Artan Shkreli, kemi biseduar me ish-kryeministrin e koh\u00ebs, Fatos Nano, mbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e jasht\u00ebzakonshme q\u00eb kjo Sinagog\u00eb kishte jo vet\u00ebm p\u00ebr qytetin ku ai ishte deputet. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, pjesa m\u00eb e madhe e rr\u00ebnojave ishte z\u00ebn\u00eb nga kioska t\u00eb shumta q\u00eb kishin mbir\u00eb pas vitit 1997, aq sa edhe arkeolog\u00ebt e kishin t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb studimin e saj.<\/p>\n<p>G\u00ebrmimet e kryera nga arkeologia shqiptare Etleva Nallbani dhe dy profesor\u00eb t\u00eb Universitetit Hebraik t\u00eb Jerusalemit konfirmuan se rr\u00ebnojat e zbuluara dikur nga arkeologu Kosta Lako nuk kishin qen\u00eb nj\u00eb bazilik\u00eb e hershme. Mozaiku me simbolin hebraik t\u00eb Menoras dhe skena t\u00eb tjera simbolike v\u00ebrtetonin se rr\u00ebnoja kishte fillimet si nj\u00eb Sinagog\u00eb mjaft e r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/p>\n<p>Ishte kryeministri Nano ai q\u00eb b\u00ebri t\u00eb mundur jo vet\u00ebm \u00e7lirimin e rr\u00ebnojave t\u00eb Sinagog\u00ebs, por edhe largimin e nd\u00ebrtimeve pran\u00eb mureve rrethuese romake. Punimet, t\u00eb ndjekura n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nga Artan Shkreli, nxor\u00ebn n\u00eb drit\u00eb Sinagog\u00ebn n\u00eb pamjen e saj madh\u00ebshtore.<\/p>\n<p>Megjith\u00eb kund\u00ebrshtimet dhe argumentet se k\u00ebto prishje do t\u2019i kushtonin vota n\u00eb zgjedhjet e ardhshme, Fatos Nano i b\u00ebri nj\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb madh trash\u00ebgimis\u00eb kulturore shqiptare dhe kultur\u00ebs hebraike n\u00eb ve\u00e7anti.<\/p>\n<p>M\u00eb kujtohet se, n\u00ebp\u00ebrmjet disa kanaleve private, m\u00eb erdhi nj\u00eb let\u00ebr fal\u00ebnderimi p\u00ebr kryeministrin Nano nga nj\u00eb organizat\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme hebraike me baz\u00eb n\u00eb Lond\u00ebr, t\u00eb cil\u00ebn ia p\u00ebrcolla atij. Sigurisht, nj\u00eb gjest i b\u00ebr\u00eb me dashuri dhe respekt p\u00ebr kultur\u00ebn nuk kishte nevoj\u00eb p\u00ebr reklam\u00eb publike dhe Nano e ruajti at\u00eb let\u00ebr p\u00ebr veten e tij.<\/p>\n<p>Nga ajo koh\u00eb e deri m\u00eb sot, Sinagoga e Sarand\u00ebs \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb pluhurin e harres\u00ebs, pa asnj\u00eb nd\u00ebrhyrje apo p\u00ebrkujdesje nga Ministria e Kultur\u00ebs e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, edhe pse \u201cdashuria\u201d p\u00ebr Izraelin dhe kultur\u00ebn hebraike duket sot n\u00eb mod\u00eb.<\/p>\n<p>Kaq p\u00ebr gjendjen e sotme t\u00eb Sinagog\u00ebs, me shpres\u00ebn se ndoshta ndonj\u00eb \u201cdashnor\u201d i kultur\u00ebs hebraike do t\u2019i lexoj\u00eb k\u00ebto rreshta dhe do t\u00eb v\u00ebr\u00eb dor\u00ebn n\u00eb zem\u00ebr p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb monument t\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb.<\/p>\n<p>Historia e Sinagog\u00ebs s\u00eb Onhezmit<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb dashamir\u00ebsit e kultur\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, po shtoj disa rreshta mbi historin\u00eb tep\u00ebr interesante jo vet\u00ebm t\u00eb Sinagog\u00ebs s\u00eb Onhezmit, por edhe mbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e saj n\u00eb kultur\u00ebn mesdhetare.<\/p>\n<p>G\u00ebrmimet e para n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb u kryen nga arkeologu Kosta Lako, nj\u00eb em\u00ebr i vyer p\u00ebr arkeologjin\u00eb shqiptare. Pas disa sezonesh g\u00ebrmimesh, ai botoi p\u00ebrfundimet e tij duke argumentuar se godina duhej t\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb bazilik\u00eb e madhe bizantine, e d\u00ebmtuar m\u00eb von\u00eb dhe e djegur me shum\u00eb gjas\u00eb gjat\u00eb ndonj\u00eb prej dyndjeve barbare t\u00eb Mesjet\u00ebs s\u00eb Hershme.<\/p>\n<p>Rr\u00ebnojat n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb qytetit nuk pat\u00ebn studime t\u00eb m\u00ebtejshme deri n\u00eb periudh\u00ebn pas vitit 1997, kur arkeologia Etleva Nallbani, s\u00eb bashku me dy arkeolog\u00eb nga Universiteti Hebraik i Jerusalemit, nis\u00ebn nj\u00eb ekspedit\u00eb t\u00eb re.<\/p>\n<p>Etleva m\u00eb ka treguar se gjat\u00eb nj\u00eb prezantimi n\u00eb Paris mbi arkeologjin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut, prania e disa simboleve hebraike n\u00eb mozaikun e \u201cBazilik\u00ebs s\u00eb Madhe\u201d kishte t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e nj\u00eb arkeologu hebre. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Universiteti Hebraik dhe Instituti i Arkeologjis\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb nd\u00ebrmor\u00ebn g\u00ebrmime t\u00eb reja, t\u00eb cilat konfirmuan se rr\u00ebnoja n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb qytetit ishte, me shum\u00eb gjas\u00eb, nj\u00eb Sinagog\u00eb hebraike e ngritur midis shekujve V\u2013VI pas Krishtit.<\/p>\n<p>Kjo e vendoste at\u00eb n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme r\u00ebnd\u00ebsie, pasi konsiderohej sinagoga e dyt\u00eb m\u00eb e vjet\u00ebr e zbuluar n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, disa studiues hodh\u00ebn dyshime mbi pranin\u00eb e nj\u00eb sinagoge kaq t\u00eb hershme n\u00eb brigjet epirote. Por nj\u00eb zbulim i b\u00ebr\u00eb dekada m\u00eb par\u00eb n\u00eb Italin\u00eb e Jugut duket se konfirmon pranin\u00eb e nj\u00eb komuniteti hebraik n\u00eb Onhez\u00ebm.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1853, pran\u00eb Venos\u00ebs n\u00eb rajonin e Bazilikat\u00ebs, u zbuluan katakombe me mbishkrime n\u00eb latinisht, greqishten e vjet\u00ebr dhe hebraisht. Studiuesi Graziadio Isaia Ascoli i datoi ato midis shekujve IV\u2013VI pas Krishtit dhe i konsideroi si pjes\u00eb t\u00eb nj\u00eb nekropoli hebraik.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb, studiuesi Umberto Cassuto krijoi katalogun e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre mbishkrimeve. Nj\u00ebri prej tyre mbishkrimeve u transkiptuas si me poshte:<\/p>\n<p>HIC requiescet Augusta \u2026 Filia Isatis patris de Anciasmon<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebtu prehet Augusta, vajza e Isatis\/Yishai-t nga Onhezmosi.\u201d<\/p>\n<p>Studiuesit e m\u00ebvonsh\u00ebm e identifikuan Isatis-in si form\u00eb t\u00eb latinizuar t\u00eb emrit hebraik Yishai dhe e konsideruan at\u00eb si nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs shpirt\u00ebror ndoshta rabin t\u00eb komunitetit hebraik t\u00eb Onhezmit.<\/p>\n<p>Mbishkrimi funeral, i datuar rreth vitit 521, lidhet k\u00ebshtu drejtp\u00ebrdrejt me ekzistenc\u00ebn e nj\u00eb komuniteti hebraik n\u00eb Onhezmin antik.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb jet\u00eb pik\u00ebrisht kjo arsyeja pse arkeolog\u00ebt e Universitetit t\u00eb Jerusalemit erdh\u00ebn n\u00eb Sarand\u00eb t\u00eb bindur se do t\u00eb gjenin gjurm\u00ebt e k\u00ebtij komuniteti.<\/p>\n<p>Por pse nj\u00eb komunitet hebraik do t\u00eb zgjidhte t\u00eb vendosej n\u00eb portin e vog\u00ebl t\u00eb Onhezmit? Deri m\u00eb sot nuk kemi nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb sakt\u00eb. Rrug\u00ebt tregtare apo arsye t\u00eb tjera t\u00eb panjohura mund t\u00eb ken\u00eb ndikuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb prani.<\/p>\n<p>Nderkohe nje hipoteze shume interesante me ka qelluar ta degjoj pas nje koincidence ne sallen e leksioneve te Explorers Club ( Klubit te Exploratoreve) ne New York, E vendosur ne ish rezidences e pronarit te dikurshem te makinave qepese \u201cSinger\u201d ne New York godina jo vetem eshte nje monument i rendesishem historik por edhe baza e nje sere eksploratoresh te shek te 19 te cilet pas ekspeditave te ne hapsira te pa njohura prezantonin zbulimet e tyre. Ne fakt edhe podiumi i prezantimit nuk kishte ndryshuar qe me themelimin e ketij Klubi duke e bere ngjitjen ne te nje moment shume emocional.<br \/>\nPrezantimi im ne sallen e mbushur plot ishte mbi kerkimet nen ujore te kryera ne bashkepunim me ekspediten amerikane te RPM nautical Foundation dhe Universitetin e Texas A&amp;M dy nga institucionet lider ne bote per kerkime nen ujore. Deri me atehere Shqiperia e panjohur kishte bere te mundur kerkime moderne duke i vendosur zbulimet e ekipit ne nje prej 10 ekspeditave me te mira ne bote, sipas revistes amerikane \u201cArkeologjia\u201d<br \/>\nPrezantimi im bazuar ne zbulimet e ekipit te studiuesve ne Bordin e anijes kerkimore \u201cHerkules\u201d preku edhe gjetjen e nje anije te mbytur jo shume larg Portit antik te Onchezmusit. Anija diku tek 30 m e gjate kishte ne bordin e saj disa qindra amfora pjesa me e madhe e pa prekur por qe dukej se peshkimi me trata kishte filluar ti demtonte ato. Nga studimi i thelluar i specialisteve te Universitetit te Texas u mundesua te kuptojme se amforat ishin te prodhuara n\u00eb Judean antike gjat\u00eb shekullit t\u00eb V pas Krishtit (periudha bizantine e hershme). Keto amfora njihen shpesh si tipologji q\u00eb sh\u00ebrbenin p\u00ebr transportin e ver\u00ebs.<br \/>\nPas prezantimit nje koktej ishte organizuar nga mikpritesit si mundesi per te takuar dhe folur me gjate mbi Shqiperine antike dhe moderne. Nder te tjera nje zonje ne moshe mu prezantua dhe me kerkoi ne se do te kisha mundesi te beja prezantimin tim ne Klubin e komunitetit te saj. Me tha se shume miq dhe mikesha te saj me origjine nga Janina te vendosur ne New York do te ishin te interesuar per te ardhur. Shume kurioz per ftesen dhe kete komunitet Janiniot ne mesin e New Yorkut nje dite me pas u gjenda ne hollin e nje hoteli elegant ne nje salle te mbushur plot. Pas prezantimit disa nga te pranishmit pyeten per anijen e zbuluar afer Portit te Onchezmit si dhe faktin qe amforat ne te ishin identifikuar nga specialistet amerikane si amfora bizantine te shek V -VI ardhur nga Judea antike.<br \/>\nZonja qe me kishte ftuar pasi kisha mbaruar u ngrit dhe duke me falenderuar ne emer te komunitetit te saj me tha.<\/p>\n<p>\u201cUne ju ftova jo vetem se ju po vini nga Shqiperia vendi ku te paret tane e njihnin mjaft mire dhe kishin shume miq por per dicka shume me te rendesishme per ne. Komuniteti hebre i Janines nje komunitet me rrenje shume te forta dhe te thella mban ne kujtesen e vet historike nje histori te trasheguar nga te paret tane. Ata na kane lene si deshmi se komuniteti yne eshte nje komunitet shume i hershem dhe u vendos ne Janine pasi erdhen nga brigjet epirote ku ishin vendosur pas nje katastrofe detare. Nje grup i madh qe lundronin me nje anije nga Judea munden te shpetojne nga mbytja e anijes dhe u vendosen ne jnje Port te vogel ku pas shume kohesh erdhen ne brendesi te territorit dhe u vendosen ne Janine. Sigurisht per ne kjo legjende e hershem eshte nje rrefenje e prejardhjes sone dhe e kemi trasheguar brez pas brezi. Por kur une pash prezantimin tuaj ne Klubin e Eksploratoreve ku ju folet per anijen e zbuluar me amfora qe vinin nga Judea si dhe Sinangogen e Sarandes pak a shume te asaj periudhe mendova se kjo ishte me shume se koincidence. Dhe si per ta bere edhe me te mistershme historine e treguar ja ku jemi ne komuniteti i ardhur nga Janina qe besojme se prejardhja jone vjen nga nje anije e mbytur.\u201d<\/p>\n<p>Sigurisht, kjo mbetet n\u00eb kufijt\u00eb e legjend\u00ebs dhe kujtes\u00ebs kolektive, por p\u00ebrputhja mes rr\u00ebfimit t\u00eb ruajtur nga komuniteti hebre i Janin\u00ebs, anijes s\u00eb mbytur me amfora nga Judea dhe pranis\u00eb s\u00eb Sinagog\u00ebs s\u00eb Onhezmit mbetet nj\u00eb nga ato mistere t\u00eb bukura q\u00eb historia her\u00eb pas here na l\u00eb si gjurm\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe ndoshta, pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, ky monument meriton m\u00eb shum\u00eb sesa heshtje, pluhur dhe harres\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1830674 entered litespeed-loaded\" src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9241.jpeg\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9241.jpeg 720w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9241-300x225.jpeg 300w\" alt=\"\" width=\"720\" height=\"540\" data-lazyloaded=\"1\" data-src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9241.jpeg\" data-srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9241.jpeg 720w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9241-300x225.jpeg 300w\" data-sizes=\"(max-width: 720px) 100vw, 720px\" data-pin-no-hover=\"true\" data-ll-status=\"loaded\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1830675 entered litespeed-loaded\" src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9240.jpeg\" sizes=\"auto, (max-width: 550px) 100vw, 550px\" srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9240.jpeg 550w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9240-300x225.jpeg 300w\" alt=\"\" width=\"550\" height=\"413\" data-lazyloaded=\"1\" data-src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9240.jpeg\" data-srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9240.jpeg 550w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9240-300x225.jpeg 300w\" data-sizes=\"(max-width: 550px) 100vw, 550px\" data-pin-no-hover=\"true\" data-ll-status=\"loaded\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1830676 entered litespeed-loaded\" src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239.jpeg\" sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239.jpeg 2048w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-300x225.jpeg 300w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-768x576.jpeg 768w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-1536x1152.jpeg 1536w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-750x563.jpeg 750w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-1140x855.jpeg 1140w\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1536\" data-lazyloaded=\"1\" data-src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239.jpeg\" data-srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239.jpeg 2048w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-300x225.jpeg 300w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-768x576.jpeg 768w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-1536x1152.jpeg 1536w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-750x563.jpeg 750w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9239-1140x855.jpeg 1140w\" data-sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" data-pin-no-hover=\"true\" data-ll-status=\"loaded\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1830677 entered litespeed-loaded\" src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238.jpeg\" sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238.jpeg 2048w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-300x200.jpeg 300w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-768x512.jpeg 768w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-1536x1024.jpeg 1536w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-750x500.jpeg 750w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-1140x760.jpeg 1140w\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1365\" data-lazyloaded=\"1\" data-src=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238.jpeg\" data-srcset=\"https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238.jpeg 2048w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-300x200.jpeg 300w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-768x512.jpeg 768w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-1536x1024.jpeg 1536w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-750x500.jpeg 750w, https:\/\/javanews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/IMG_9238-1140x760.jpeg 1140w\" data-sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" data-pin-no-hover=\"true\" data-ll-status=\"loaded\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Auron Tare K\u00ebto koh\u00eb, n\u00eb pazarin e zhurmsh\u00ebm t\u00eb opinioneve shqiptare, po artikulohet nj\u00eb tem\u00eb e re, \u201cdashuria\u201d e disa zot\u00ebrinjve publik\u00eb shqiptar\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn hebraike dhe, p\u00ebrtej saj, p\u00ebr politik\u00ebn izraelite. Kush thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb dashuri e past\u00ebr, kush dyshon se \u00ebsht\u00eb interes, e kush tjet\u00ebr e sheh si nj\u00eb mod\u00eb t\u00eb re [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":98075,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34865,6332],"tags":[12533,41411],"class_list":{"0":"post-98074","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-analiza","8":"category-te-fundit","9":"tag-auron-tare","10":"tag-te-duash-ndershmerisht-kulturen-hebraike"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98074"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98074\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98076,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98074\/revisions\/98076"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}