{"id":97471,"date":"2026-04-21T18:56:01","date_gmt":"2026-04-21T16:56:01","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=97471"},"modified":"2026-04-21T18:56:01","modified_gmt":"2026-04-21T16:56:01","slug":"pa-kulture-pronesie-cdo-reforme-mbetet-gjysmake","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=97471","title":{"rendered":"Pa kultur\u00eb pron\u00ebsie, \u00e7do reform\u00eb mbetet gjysmake&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Nga Fejzo Subashi<\/strong><\/em><br \/>\nProna nuk \u00ebsht\u00eb dhe nuk duhet t\u00eb jet\u00eb peng. Ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e madhe individuale dhe kolektive, familjare, lokale dhe krahinore. \u00cbsht\u00eb momenti dhe koha p\u00ebr nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb re pron\u00ebsie, sidomos p\u00ebr at\u00eb bujq\u00ebsore, n\u00eb Shqip\u00ebri<br \/>\nN\u00eb Shqip\u00ebri, prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekulli shtet dhe mbi tri dekada tranzicion, vijojm\u00eb t\u00eb sillemi me pron\u00ebn sikur ajo t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb relike historike, jo nj\u00eb instrument zhvillimi, apo dhe mund\u00ebsi jetese dhe burim i t\u00eb ardhurave. Debati i fundit mbi nismat e qeveris\u00eb s\u00eb drejtuar nga Edi Rama p\u00ebr zhvillimin e zonave malore ka nxjerr\u00eb n\u00eb pah nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr: Munges\u00ebn e nj\u00eb koncepti t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr pron\u00ebn, jo vet\u00ebm si e drejt\u00eb, por edhe si detyrim. Un\u00eb vet\u00eb vij nga nj\u00eb familje ish-pronar\u00ebsh, t\u00eb regjistruar q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Zogut, taksapagues dhe kontribuues. Pra nuk flas nga jasht\u00eb k\u00ebtij realiteti. Por pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, e ndjej si detyrim t\u00eb them nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb shpesh shmanget: prona nuk mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm pretendim, ajo duhet t\u00eb jet\u00eb funksion.<br \/>\nN\u00ebse kthehemi pas n\u00eb histori, e kuptojm\u00eb se origjina e pron\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri nuk \u00ebsht\u00eb aq e past\u00ebr sa shpesh pretendohet. Gjat\u00eb Perandoria Osmane, toka u dha si privilegj, u p\u00ebrvet\u00ebsua me forc\u00eb apo u ble n\u00eb kushte jo t\u00eb barabarta. M\u00eb pas, Reforma Agrare e vitit 1946 e p\u00ebrmbysi k\u00ebt\u00eb realitet me nj\u00eb drejt\u00ebsi t\u00eb ashp\u00ebr sociale, por jo pa padrejt\u00ebsi individuale. Nd\u00ebrsa pas viteve \u201990, Ligji 7501 krijoi nj\u00eb kompromis q\u00eb nuk zgjidhi asgj\u00eb, por shp\u00ebrndau nj\u00eb problem t\u00eb madh n\u00eb miliona cop\u00ebza t\u00eb vogla.<br \/>\nSot, pas gjith\u00eb k\u00ebsaj historie, kemi nj\u00eb absurditet komb\u00ebtar: toka q\u00eb pretendohet nga shum\u00ebkush, por p\u00ebrdoret nga askush. Fshatra t\u00eb t\u00ebra jan\u00eb braktisur. Sip\u00ebrfaqe t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb mund t\u00eb prodhonin, ushqenin dhe zhvillonin ekonomi lokale, jan\u00eb kthyer n\u00eb tok\u00eb t\u00eb vdekur. Dhe nd\u00ebrkoh\u00eb, shteti shpesh hesht, nd\u00ebrsa individ\u00eb t\u00eb pakt\u00eb bllokojn\u00eb zhvillimin me pretendime t\u00eb paqarta, me nj\u00eb mentalitet q\u00eb e sheh pron\u00ebn si territor p\u00ebr t\u2019u ruajtur, jo si burim p\u00ebr t\u2019u aktivizuar. K\u00ebtu lind pyetja thelb\u00ebsore: a \u00ebsht\u00eb prona vet\u00ebm e drejt\u00eb, apo edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi? Nuk mund t\u00eb pranohet m\u00eb logjika q\u00eb nj\u00eb individ apo familje: ta mbaj\u00eb tok\u00ebn t\u00eb braktisur p\u00ebr dekada t\u00eb mos prodhoj\u00eb asgj\u00eb t\u00eb mos kontribuoj\u00eb n\u00eb ekonomi dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb pengoj\u00eb \u00e7do investim apo zhvillim Kjo nuk \u00ebsht\u00eb mbrojtje e pron\u00ebs. Kjo \u00ebsht\u00eb pengmarrje e saj. N\u00eb \u00e7do vend t\u00eb zhvilluar, prona shoq\u00ebrohet me detyrime t\u00eb qarta: p\u00ebrdorim, taksim, funksion ekonomik. N\u00ebse nuk i p\u00ebrmbush k\u00ebto, shteti nd\u00ebrhyn, jo p\u00ebr t\u00eb grabitur, por p\u00ebr t\u00eb garantuar interesin publik. Shqip\u00ebria nuk mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb p\u00ebrjashtim. Nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb mohuar t\u00eb drejtat e pronar\u00ebve. P\u00ebrkundrazi. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb pron\u00ebs dinjitetin q\u00eb meriton: t\u00eb jet\u00eb produktive, t\u00eb krijoj\u00eb vler\u00eb, t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb zhvillimin e vendit. Sepse nj\u00eb tok\u00eb e braktisur nuk \u00ebsht\u00eb pron\u00eb \u2013 \u00ebsht\u00eb barr\u00eb. Ndaj, \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb shteti shqiptar t\u00eb b\u00ebj\u00eb at\u00eb q\u00eb nuk e ka b\u00ebr\u00eb kurr\u00eb plot\u00ebsisht: t\u00eb vendos\u00eb nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb re pron\u00ebsie. Nj\u00eb kultur\u00eb ku:prona respektohet por edhe vihet n\u00eb pun\u00eb ku t\u00eb drejtat mbrohen por edhe detyrimet zbatohen. Sepse t\u00eb l\u00ebsh tok\u00ebn djerr\u00eb dhe t\u00eb ik\u00ebsh, nd\u00ebrsa ajo degradohet dhe pengon zhvillimin, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht pap\u00ebrgjegjshm\u00ebri individuale. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb d\u00ebm ndaj t\u00eb gjith\u00eb kombit.<br \/>\nDhe k\u00ebt\u00eb, nuk mund ta p\u00ebrballojm\u00eb m\u00eb. Pa kultur\u00eb pron\u00ebsie, \u00e7do reform\u00eb mbetet gjysmake. Pa kultur\u00eb pron\u00ebsie, jo vet\u00ebm individi, por dhe shteti ngelet n\u00eb vend num\u00ebro, aq m\u00eb pak t\u00eb b\u00ebhesh pjes\u00eb e familjes s\u00eb madhe Evropiane. Dhe kjo kultur\u00eb nuk nd\u00ebrtohet vet\u00ebm me ligj, por me nj\u00eb kombinim t\u00eb qart\u00eb rregullash, p\u00ebrgjegj\u00ebsie dhe shembulli nga t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p><em><strong>Tiran\u00eb m\u00eb 21.04.2016.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Fejzo Subashi Prona nuk \u00ebsht\u00eb dhe nuk duhet t\u00eb jet\u00eb peng. Ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e madhe individuale dhe kolektive, familjare, lokale dhe krahinore. \u00cbsht\u00eb momenti dhe koha p\u00ebr nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb re pron\u00ebsie, sidomos p\u00ebr at\u00eb bujq\u00ebsore, n\u00eb Shqip\u00ebri N\u00eb Shqip\u00ebri, prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekulli shtet dhe mbi tri dekada tranzicion, vijojm\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":87273,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34865,6332],"tags":[36132,41118],"class_list":{"0":"post-97471","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-analiza","8":"category-te-fundit","9":"tag-fejzo-subashi","10":"tag-reforma"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97471"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97472,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97471\/revisions\/97472"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/87273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}