{"id":86715,"date":"2025-04-21T11:25:03","date_gmt":"2025-04-21T09:25:03","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=86715"},"modified":"2025-04-21T11:25:03","modified_gmt":"2025-04-21T09:25:03","slug":"profil-ja-kush-ishte-papa-francesku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=86715","title":{"rendered":"PROFIL\/ Ja kush ishte Papa Fran\u00e7esku&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Vatikan, 21 prill 2025 \u2013 Papa Fran\u00e7esku, lideri shpirt\u00ebror i m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb miliard katolik\u00ebve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, ka nd\u00ebrruar jet\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 88-vje\u00e7are, pas disa problemeve sh\u00ebndet\u00ebsore q\u00eb e kishin shoq\u00ebruar muajt e fundit.<\/p>\n<p>I shtruar m\u00eb 14 shkurt n\u00eb spitalin Gemelli t\u00eb Rom\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb pneumonis\u00eb, Papa p\u00ebrjetoi disa episode t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb d\u00ebshtimit t\u00eb frym\u00ebmarrjes, duke p\u00ebrfshir\u00eb bronkospazma q\u00eb k\u00ebrkuan trajtim intensiv dhe ventilim mekanik jo-invaziv. Megjithat\u00eb, ai u lirua nga spitali muajin e kaluar dhe u shfaq p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit publikisht gjat\u00eb mesh\u00ebs s\u00eb Pashk\u00ebve n\u00eb Sheshin e Sh\u00ebn Pjetrit.<\/p>\n<p><strong>Nga Buenos Aires n\u00eb Vatikan<\/strong><br \/>\nI lindur si Jorge Mario Bergoglio m\u00eb 17 dhjetor 1936 n\u00eb Buenos Aires t\u00eb Argjentin\u00ebs, ai u b\u00eb Papa i 266-t\u00eb i Kish\u00ebs Katolike m\u00eb 13 mars 2013, duke u shnd\u00ebrruar n\u00eb pap\u00ebn e par\u00eb nga Amerika Latine, si dhe pap\u00ebn e par\u00eb jezuit n\u00eb histori. Ai lindi si f\u00ebmija m\u00eb i madh nga pes\u00eb t\u00eb till\u00eb n\u00eb nj\u00eb familje me rr\u00ebnj\u00eb italiane. Prind\u00ebrit e tij ishin emigrant\u00eb nga Piemonte e Italis\u00eb \u2013 babai Mario punonte si punonj\u00ebs hekurudhe, nd\u00ebrsa n\u00ebna Regina merrej me edukimin e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb rinin\u00eb e hershme, Bergoglio u shqua p\u00ebr intelektin dhe ndjeshm\u00ebrin\u00eb ndaj t\u00eb varf\u00ebrve. Ai studioi kimin\u00eb, por e braktisi shkenc\u00ebn p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrkushtuar rrug\u00ebs fetare.<\/p>\n<p>N\u00eb mosh\u00ebn 21-vje\u00e7are, m\u00eb 1957, ai iu bashkua Urdhrit t\u00eb Jezuit\u00ebve \u2013 nj\u00eb nga deg\u00ebt m\u00eb t\u00eb disiplinuara t\u00eb Kish\u00ebs Katolike, q\u00eb njihet p\u00ebr theksin n\u00eb edukim, p\u00ebrul\u00ebsi dhe sh\u00ebrbim. U shugurua meshtar m\u00eb 1969 dhe vazhdoi t\u00eb ngjitej n\u00eb hierarkin\u00eb fetare si m\u00ebsues, rektor dhe drejtues shpirt\u00ebror i komunitetit jezuit n\u00eb Argjentin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Zgjedhja si Pap\u00eb \u2013 nj\u00eb moment historik<\/strong><br \/>\nM\u00eb 13 mars 2013, pas dor\u00ebheqjes s\u00eb Pap\u00ebs Benedikti XVI, Jorge Mario Bergoglio u zgjodh Pap\u00eb \u2013 duke marr\u00eb emrin Fran\u00e7esku, n\u00eb nder t\u00eb Sh\u00ebn Fran\u00e7eskut t\u00eb Asizit, simbol i thjesht\u00ebsis\u00eb dhe p\u00ebrkujdesjes p\u00ebr t\u00eb varf\u00ebrit dhe natyr\u00ebn. Ishte Papa i par\u00eb jezuit, i pari nga Amerika Latine, dhe i pari q\u00eb zgjodhi emrin Fran\u00e7esku.<\/p>\n<p>Vet\u00eb zgjedhja e emrit sinjalizoi nj\u00eb ndryshim: nj\u00eb pap\u00eb q\u00eb do t\u00eb q\u00ebndronte pran\u00eb t\u00eb p\u00ebrulurve dhe q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrqafonte reform\u00ebn, jo privilegjin.<\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb papatit t\u00eb tij, Fran\u00e7esku theu shum\u00eb nga traditat e Vatikanit: zgjodhi t\u00eb jetoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb apartament t\u00eb thjesht\u00eb n\u00eb vend t\u00eb rezidenc\u00ebs papale dhe refuzoi lavdin\u00eb e pushtetit n\u00eb favor t\u00eb thjesht\u00ebsis\u00eb e p\u00ebrul\u00ebsis\u00eb. Ai preferoi t\u00eb udh\u00ebtonte n\u00eb makina modeste dhe t\u00eb takohej shpesh me t\u00eb varf\u00ebrit, t\u00eb burgosurit dhe t\u00eb p\u00ebrjashtuarit e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb pap\u00eb q\u00eb foli hapur p\u00ebr bot\u00ebn reale<\/strong><br \/>\nPapa Fran\u00e7esku do t\u00eb kujtohet si nj\u00eb reformator i qet\u00eb, por i vendosur, q\u00eb u p\u00ebrball me sfida t\u00eb m\u00ebdha brenda Kish\u00ebs Katolike, p\u00ebrfshir\u00eb skandalet e abuzimit seksual, pabarazin\u00eb gjinore dhe kriz\u00ebn globale t\u00eb besimit fetar.<\/p>\n<p>Ai u b\u00eb nj\u00eb z\u00eb i fuqish\u00ebm n\u00eb mbrojtje t\u00eb mjedisit, t\u00eb drejtave t\u00eb emigrant\u00ebve, komunitetit LGBT, si dhe nj\u00eb kritik i hapur i sistemit ekonomik global. Deklaratat e tij t\u00eb guximshme shpesh ndan\u00eb opinionin publik dhe nxit\u00ebn debat n\u00eb qarqet konservatore t\u00eb Kish\u00ebs.<\/p>\n<p>Disa nga citatet m\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb tij p\u00ebrfshijn\u00eb:<\/p>\n<p>\u201cKjo ekonomi po vret.\u201d<\/p>\n<p>\u201cKush jam un\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjykuar?\u201d \u2013 p\u00ebr personat homoseksual\u00eb<\/p>\n<p>\u201cLufta \u00ebsht\u00eb disfata e politik\u00ebs dhe njer\u00ebzimit.\u201d<\/p>\n<p>\u201cToka \u00ebsht\u00eb sht\u00ebpia jon\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt.\u201d<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb trash\u00ebgimi q\u00eb do t\u00eb zgjas\u00eb<\/strong><br \/>\nP\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb, Papa Fran\u00e7esku ishte m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb figur\u00eb fetare. Ai ishte nj\u00eb simbol i shpres\u00ebs, barazis\u00eb dhe humanizmit, q\u00eb mbrojti t\u00eb pambrojturit dhe u p\u00ebrpoq t\u00eb afronte Kish\u00ebn me realitetet e shekullit XXI.<\/p>\n<p>Lamtumira e tij l\u00eb nj\u00eb boshll\u00ebk t\u00eb madh n\u00eb Vatikan dhe n\u00eb zemrat e miliona besimtar\u00ebve, por edhe nj\u00eb trash\u00ebgimi t\u00eb pasur me mesazhe t\u00eb thella p\u00ebr paqen, dashurin\u00eb dhe drejt\u00ebsin\u00eb shoq\u00ebrore.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vatikan, 21 prill 2025 \u2013 Papa Fran\u00e7esku, lideri shpirt\u00ebror i m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb miliard katolik\u00ebve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, ka nd\u00ebrruar jet\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 88-vje\u00e7are, pas disa problemeve sh\u00ebndet\u00ebsore q\u00eb e kishin shoq\u00ebruar muajt e fundit. I shtruar m\u00eb 14 shkurt n\u00eb spitalin Gemelli t\u00eb Rom\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb pneumonis\u00eb, Papa p\u00ebrjetoi disa episode t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":86716,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,7664,6332],"tags":[35918],"class_list":{"0":"post-86715","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota","9":"category-te-fundit","10":"tag-profil-ja-kush-ishte-papa-francesku"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86715"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86717,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86715\/revisions\/86717"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/86716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}