{"id":84500,"date":"2025-02-07T13:49:35","date_gmt":"2025-02-07T12:49:35","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=84500"},"modified":"2025-02-07T13:50:34","modified_gmt":"2025-02-07T12:50:34","slug":"zbulohet-ne-shqiperi-liqenin-termal-nentokesor-me-i-madh-ne-bote-ja-se-ku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=84500","title":{"rendered":"N\u00eb Shqip\u00ebri zbulohet liqeni termal m\u00eb i madh n\u00eb bot\u00eb, ja se ku&#8230;"},"content":{"rendered":"<div class=\"firstP\">\n<p>Nj\u00eb ekip shkenc\u00ebtar\u00ebsh \u00e7ek\u00eb kan\u00eb zbuluar n\u00eb Shqip\u00ebri liqenin termal n\u00ebntok\u00ebsor m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<p>Ata e quajt\u00ebn Liqeni Neuron nga fondacioni q\u00eb financoi ekspedit\u00ebn dhe q\u00eb e zbuloi.<\/p>\n<p>Liqeni ndodhet n\u00eb zon\u00ebn e llixhave t\u00eb Sarandaporit n\u00eb Leskovik, Kor\u00e7\u00eb.<\/p>\n<p>Brenda luginave t\u00eb zonave kufitare malore midis Greqis\u00eb dhe Shqip\u00ebris\u00eb,\u00a0shkenc\u00ebtar\u00ebt \u00e7ek\u00eb\u00a0kan\u00eb eksploruar prej disa vitesh situat\u00ebn komplekse n\u00ebn tok\u00eb. N\u00eb rajonin e Vromonerit,\u00a0n\u00eb an\u00ebn shqiptare t\u00eb kufirit, ata zbuluan n\u00eb nj\u00eb sistem t\u00eb gjer\u00eb shpellash n\u00eb vitin 2021, t\u00eb cilat q\u00eb at\u00ebher\u00eb i kan\u00eb eksploruar n\u00eb detaje, thekson\u00a0<a href=\"https:\/\/english.radio.cz\/czech-scientists-albania-discover-worlds-largest-underground-thermal-lake-8842127\">medias s\u00eb huaj.<\/a><\/p>\n<p>Sistemi p\u00ebrmbante shum\u00eb burime nxeht\u00ebsie q\u00eb l\u00ebshonin kolona t\u00eb larta avulli. Gjurmimi i burimit t\u00eb avullit i \u00e7oi ata t\u00eb gjenin nj\u00eb humner\u00eb mbi nj\u00ebqind metra t\u00eb thell\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn e quajt\u00ebn Atmos.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb asaj humner\u00eb u zbulua liqeni, t\u00eb cilin ekipi zbulues e konfirmoi si liqenin termal n\u00ebntok\u00ebsor m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb bot\u00eb deri m\u00eb sot. Me nj\u00eb gjat\u00ebsi prej 138 m, nj\u00eb gjer\u00ebsi prej 42 m dhe nj\u00eb perimet\u00ebr 345 m, mund t\u00eb mbaj\u00eb 8,335 m3 uj\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb. N\u00eb nj\u00eb krahasim p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb vizituar \u00c7ekin\u00eb, madh\u00ebsia e hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb liqenit \u00ebsht\u00eb tre her\u00eb m\u00eb e madhe se salla kryesore e Teatrit Komb\u00ebtar n\u00eb Prag\u00eb.<\/p>\n<p>Harta e sistemit t\u00eb shpell\u00ebs dhe zbulimi i liqenit k\u00ebrkonte pajisje teknike, t\u00eb cilat u mund\u00ebsuan nga Fondacioni Neuron. Organizata \u00e7eke e financimit shkencor i dha ekspedit\u00ebs gati nj\u00eb milion kurora (ose mbi 39 mij\u00eb euro), t\u00eb dhuruara nga donator\u00eb privat\u00eb dhe tani liqeni n\u00ebntok\u00ebsor shqiptar ka marr\u00eb emrin Neuron, p\u00ebr nder t\u00eb fondacionit.<\/p>\n<p>Richard Bouda, nj\u00eb fotograf dhe speleolog, ka p\u00ebrshkruar se si u b\u00eb zbulimi i k\u00ebtij liqeni q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen pritet t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb edhe shum\u00eb turist\u00eb.<\/p>\n<p><em>\u201cGjat\u00eb eksplorimit fillestar, ne krijuam nj\u00eb hart\u00eb baz\u00eb duke p\u00ebrdorur pajisjet q\u00eb kishim. Ne e dinim q\u00eb at\u00ebher\u00eb se kishim zbuluar di\u00e7ka v\u00ebrtet t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Fal\u00eb Fondacionit Neuron, kemi bler\u00eb nj\u00eb skaner-celular LIDAR, i cili na lejonte t\u00eb matim t\u00eb gjith\u00eb shpell\u00ebn dhe t\u00eb gjith\u00eb zon\u00ebn e liqenit. Ne do t\u00eb bashk\u00ebpunojm\u00eb edhe me hidrolog\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb matin pjes\u00ebn n\u00ebnujore t\u00eb atij liqeni duke p\u00ebrdorur sonar\u00a0(nj\u00eb sistem p\u00ebr zbulimin e objekteve n\u00ebn uj\u00eb duke emetuar impulse zanore dhe duke zbuluar ose matur kthimin e tyre pas reflektimit)\u201d, \u2013 tha Bouda.<\/em><\/p>\n<p>Teknologjia m\u00eb e fundit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur nga ekipi i shkenc\u00ebtar\u00ebve \u00e7ek; GeoSlam, nj\u00eb lloj teknologjie skanimi 3D, q\u00eb ka krijuar modele t\u00eb sakta t\u00eb shpell\u00ebs. Procesi me t\u00eb cilin \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shpella q\u00eb p\u00ebrmban liqenin \u00ebsht\u00eb gjithashtu e pazakont\u00eb. Uji mineral i liqenit \u00ebsht\u00eb i ngopur me sulfur hidrogjeni, i cili, n\u00eb kontakt me ajrin, oksidohet dhe prodhon acid sulfurik q\u00eb e kthen vazhdimisht shk\u00ebmbin g\u00eblqeror n\u00eb gips t\u00eb but\u00eb.<\/p>\n<p>Puna e ekipit \u00e7ek n\u00eb Shqip\u00ebri do t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb kuptimin e k\u00ebtij lloji t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb formimit t\u00eb shpellave dhe m\u00eb shum\u00eb pun\u00eb dhe zbulime jan\u00eb p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb atje, sipas Boudas. Ky i fundit tha gjithashtu se ky zbulim mund t\u00eb kontribuoj\u00eb gjithashtu n\u00eb mbrojtjen e t\u00eb gjith\u00eb zon\u00ebs ku u zbulua liqeni.<\/p>\n<p><em>\u201cFal\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebve me t\u00eb cil\u00ebt punojm\u00eb, ne e dim\u00eb se burimet p\u00ebrreth ushqehen me uj\u00eb nga liqeni. Ne besojm\u00eb se ky zbulim mund t\u00eb kontribuoj\u00eb gjithashtu n\u00eb mbrojtjen e t\u00eb gjith\u00eb zon\u00ebs dhe n\u00eb nj\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb hidrologjis\u00eb s\u00eb saj, sepse deri m\u00eb sot askush nuk e di se si jan\u00eb t\u00eb lidhura sakt\u00ebsisht k\u00ebto uj\u00ebra n\u00ebntok\u00ebsore me sip\u00ebrfaqen\u201d, tha ai.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb ekip shkenc\u00ebtar\u00ebsh \u00e7ek\u00eb kan\u00eb zbuluar n\u00eb Shqip\u00ebri liqenin termal n\u00ebntok\u00ebsor m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb bot\u00eb. Ata e quajt\u00ebn Liqeni Neuron nga fondacioni q\u00eb financoi ekspedit\u00ebn dhe q\u00eb e zbuloi. Liqeni ndodhet n\u00eb zon\u00ebn e llixhave t\u00eb Sarandaporit n\u00eb Leskovik, Kor\u00e7\u00eb. Brenda luginave t\u00eb zonave kufitare malore midis Greqis\u00eb dhe Shqip\u00ebris\u00eb,\u00a0shkenc\u00ebtar\u00ebt \u00e7ek\u00eb\u00a0kan\u00eb eksploruar prej disa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":84501,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6332,29228],"tags":[20740,34967],"class_list":{"0":"post-84500","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-fundit","8":"category-vendi","9":"tag-ja-se-ku","10":"tag-ne-shqiperi-zbulohet-liqeni-termal-me-i-madh-ne-bote"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84500"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84503,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84500\/revisions\/84503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/84501"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}