{"id":49632,"date":"2022-08-27T20:45:49","date_gmt":"2022-08-27T18:45:49","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=49632"},"modified":"2022-08-27T20:48:42","modified_gmt":"2022-08-27T18:48:42","slug":"ja-4-menyrat-per-te-qendruar-te-rinj-pergjithmone","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=49632","title":{"rendered":"Ja 4 m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar p\u00ebrgjithmon\u00eb t\u00eb rinj"},"content":{"rendered":"<p>Mosha \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb nuk mund ta ndryshojm\u00eb, por m\u00ebnyra se si plakemi \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje perceptimi, thon\u00eb studiuesit.<\/p>\n<p>Dhe ky perceptim mund t\u00eb na \u00e7oj\u00eb ose drejt nj\u00eb jete t\u00eb sh\u00ebndetshme, plot begati, ose drejt problemeve t\u00eb ndryshme t\u00eb sh\u00ebndetit fizik dhe mendor.<\/p>\n<p>Nj\u00eb num\u00ebr n\u00eb rritje i k\u00ebrkimeve sugjeron se mend\u00ebsia e nj\u00eb personi se si ndihet p\u00ebr rritjen e mosh\u00ebs mund t\u00eb parashikoj\u00eb se sa dhe sa mir\u00eb mund t\u00eb jetojm\u00eb.<\/p>\n<p>Disa studime tregojn\u00eb se ata q\u00eb e pranojn\u00eb pozitivisht plakjen jetojn\u00eb m\u00eb gjat\u00eb dhe m\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Koh\u00ebt e fundit nj\u00eb studim i botuar n\u00eb JAMA Network Open shqyrtoi rreth 14.000 t\u00eb rritur mbi mosh\u00ebn 50 vje\u00e7, duke eksploruar n\u00eb thell\u00ebsi m\u00ebnyrat se si t\u00eb menduarit pozitiv ndikon n\u00eb sh\u00ebndetin dhe mir\u00ebqenien mendore.<\/p>\n<p>M\u00eb n\u00eb fund u zbulua se ata q\u00eb e shihnin pozitivisht plaken kishin nj\u00eb rrezik t\u00eb reduktuar prej 43% t\u00eb vdekjes dhe m\u00eb pas shanse p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb s\u00ebmundje kronike si diabeti, goditjet n\u00eb tru, kanceri apo s\u00ebmundje t\u00eb zemr\u00ebs.<\/p>\n<p>Ata gjithashtu kishin m\u00eb pak gjasa t\u00eb p\u00ebrjetonin probleme me gjumin, vetmin\u00eb dhe depresionin.<\/p>\n<p>P\u00ebrkundrazi ata kishin m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb ushtroheshin rregullisht, t\u00eb q\u00ebndronin optimist dhe t\u00eb ruanin motivimin p\u00ebr jet\u00ebn.<\/p>\n<p>&#8221;\u00a0Ka nj\u00eb lidhje t\u00eb fort\u00eb midis mentalitetit dhe sjelljeve t\u00eb lidhura me sh\u00ebndetin\u00a0,&#8221; tha studiuesi kryesor\u00a0Eric Kim\u00a0, nj\u00eb profesor asistent i psikologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Kolumbis\u00eb Britanike n\u00eb Kanada dhe nj\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor k\u00ebrkimor n\u00eb\u00a0Qendr\u00ebn\u00a0e Sh\u00ebndetit Publik t\u00eb Shkoll\u00ebs\u00a0p\u00ebr Sh\u00ebndetin dhe Mir\u00ebqenia\u00a0Harvard TH Chan\u00a0n\u00eb Boston.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, nga nj\u00eb studim i m\u00ebparsh\u00ebm Dr.\u00a0Kim, i publikuar n\u00eb\u00a0Preventive Medicine\u00a0, arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se sa m\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur t\u00eb jen\u00eb njer\u00ebzit mbi 50 vje\u00e7 me m\u00ebnyr\u00ebn se si po jetojn\u00eb\u00a0 aq m\u00eb shpesh do t\u00eb b\u00ebjn\u00eb kontrolle, duke u kujdesur p\u00ebr sh\u00ebndetin e tyre.<\/p>\n<p>Ky efekt psikologjik ka dy an\u00eb:\u00a0Kushdo q\u00eb e sheh plakjen pozitivisht do t\u00eb kujdeset m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin e tij, n\u00eb krahasim me dik\u00eb q\u00eb mendon se \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb q\u00ebndrosh i sh\u00ebndetsh\u00ebm nd\u00ebrsa plaket dhe beson se \u00e7do gj\u00eb q\u00eb b\u00ebn \u00ebsht\u00eb e kot\u00eb, argumenton Dr.\u00a0Kim.<\/p>\n<p>&#8221;\u00a0Lajmi i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb se ne mund t\u00eb ndryshojm\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si mendojm\u00eb\u00a0,&#8221; thot\u00eb\u00a0Hannah Giasson , nj\u00eb profesore asistente n\u00eb\u00a0Kolegjin Edson t\u00eb Infermieris\u00eb dhe Inovacionit Sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb\u00a0Universitetit Shtet\u00ebror t\u00eb Arizon\u00ebs\u00a0dhe nj\u00eb eksperte p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnien midis perceptimit t\u00eb plakjes dhe sh\u00ebndetit.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt sugjerojn\u00eb 4 m\u00ebnyra t\u00eb thjeshta p\u00ebr t&#8217;i ndihmuar njer\u00ebzit t\u00eb zhvillojn\u00eb nj\u00eb qasje m\u00eb pozitive ndaj plakjes:<\/p>\n<p>Njihni mend\u00ebsit\u00eb negative dhe hidhini posht\u00eb ato<br \/>\nHulumtimet tregojn\u00eb se mendimet negative p\u00ebr plakjen p\u00ebrvet\u00ebsohen gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs, duke d\u00ebmtuar sh\u00ebndetin fizik dhe konjitiv t\u00eb nj\u00eb personi me kalimin e mosh\u00ebs.<\/p>\n<p>&#8221;\u00a0Njihni mesazhet negative n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kuptoni se si ato ndikojn\u00eb tek ju\u00a0,&#8221; sugjeron Dr.\u00a0Giasson.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, dikush mund t\u00eb besoj\u00eb se nuk do t\u00eb jet\u00eb i sh\u00ebndetsh\u00ebm me kalimin e mosh\u00ebs, k\u00ebshtu q\u00eb nuk ka kuptim t\u00eb ushtrohet.\u00a0Megjithat\u00eb, sipas\u00a0studiuesve\u00a0, aktiviteti fizik zvog\u00eblon rrezikun e s\u00ebmundjeve kardiovaskulare,\u00a0presionit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb gjakut\u00a0, diabetit t\u00eb tipit 2 dhe r\u00ebnieve, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb p\u00ebrmir\u00ebson gjumin.<\/p>\n<p>&#8221;\u00a0P\u00ebrshtatja e sjelljeve t\u00eb sh\u00ebndetshme mund t\u00eb ndikoj\u00eb pozitivisht n\u00eb sh\u00ebndetin tuaj n\u00eb \u00e7do mosh\u00eb\u00a0,&#8221; thot\u00eb Dr.\u00a0Giasson.<\/p>\n<p>Motivohuni p\u00ebr jet\u00ebn<br \/>\nDisa njer\u00ebz nuk din\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me jet\u00ebn e tyre n\u00eb pension.\u00a0Dr.\u00a0Kim sugjeron t\u00eb gjeni aktivitete q\u00eb mbajn\u00eb gjall\u00eb interesin tuaj.<\/p>\n<p>&#8221;\u00a0Motivimet q\u00eb motivojn\u00eb njer\u00ebzit mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ndryshme\u00a0,&#8221; tha ai.\u00a0N\u00ebse familja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prioritet, gjeni aktivitete t\u00eb lidhura me familjen, t\u00eb tilla si ndihma n\u00eb rritjen e nip\u00ebrve.\u00a0N\u00ebse jeni tw lidhur me mjedisin, kujdesuni p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n<p>&#8221;\u00a0Nj\u00eb ide e mrekullueshme \u00ebsht\u00eb vullnetarizmi\u00a0,&#8221; sugjeron Dr.\u00a0Kim.<\/p>\n<p>Q\u00ebndroni aktiv social<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa njer\u00ebzit rriten, ata priren t\u00eb humbasin njer\u00ebzit e dashur ose t\u00eb b\u00ebhen m\u00eb introvert\u00eb, t\u00eb vetmuar dhe t\u00eb izoluar shoq\u00ebrisht.<\/p>\n<p>Izolimi social \u00ebsht\u00eb nj\u00eb faktor rreziku p\u00ebr p\u00ebrkeq\u00ebsimin e sh\u00ebndetit fizik dhe mendor, duke rritur rrezikun\u00a0e sulmit n\u00eb zem\u00ebr\u00a0dhe goditjes n\u00eb tru dhe duke kontribuar n\u00eb ndjenjat e pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb s\u00eb jet\u00ebs,\u00a0depresionit\u00a0, vet\u00ebbesimit t\u00eb ul\u00ebt dhe v\u00ebshtir\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t&#8217;iu p\u00ebrgjigjur aktiviteteve t\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Sipas hulumtimeve, mbajtja e kontakteve sociale mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb efekt pozitiv.<\/p>\n<p>&#8221;\u00a0Njer\u00ebzit shpesh ndalojn\u00eb s\u00eb b\u00ebr\u00eb miq t\u00eb rinj\u00a0,&#8221; tha Dr.\u00a0Kim.\u00a0&#8221;\u00a0K\u00ebrkoni pranin\u00eb e njer\u00ebzve n\u00eb jet\u00ebn tuaj, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ecni vet\u00ebm\u00a0.&#8221;<\/p>\n<p>Provoni di\u00e7ka t\u00eb re<br \/>\nNdonj\u00ebher\u00eb, ndryshimet q\u00eb sjell plakja n\u00eb trup e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb pamundur q\u00eb disa t\u00eb vazhdojn\u00eb aktivitetet e tyre t\u00eb preferuara.\u00a0Dr.\u00a0Kim sugjeron ta kanalizoni at\u00eb energji n\u00eb nj\u00eb aktivitet t\u00eb ri t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr faz\u00ebn tuaj t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>Studiuesit argumentojn\u00eb se t\u00eb moshuarit q\u00eb zhvillojn\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb reja mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb\u00a0kujtes\u00ebn\u00a0e tyre , vet\u00ebvler\u00ebsimin dhe cil\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrgjithshme t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201c\u00a0Asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb von\u00eb dhe nuk je kurr\u00eb shum\u00eb i vjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb provuar di\u00e7ka t\u00eb re\u00a0\u201d, p\u00ebrfundon ai.<\/p>\n<div class=\"insertion-box\">\n<div class=\"\">\n<div id=\"t630a65657e4fc\" data-p=\"100\">\n<div class=\"medianative\" data-reklama=\"Alfapress Planet\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mosha \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb nuk mund ta ndryshojm\u00eb, por m\u00ebnyra se si plakemi \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje perceptimi, thon\u00eb studiuesit. Dhe ky perceptim mund t\u00eb na \u00e7oj\u00eb ose drejt nj\u00eb jete t\u00eb sh\u00ebndetshme, plot begati, ose drejt problemeve t\u00eb ndryshme t\u00eb sh\u00ebndetit fizik dhe mendor. Nj\u00eb num\u00ebr n\u00eb rritje i k\u00ebrkimeve sugjeron se mend\u00ebsia e nj\u00eb personi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":36026,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7652,6332],"tags":[],"class_list":{"0":"post-49632","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi","8":"category-te-fundit"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49632"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49632\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}