{"id":46017,"date":"2022-05-01T10:44:33","date_gmt":"2022-05-01T08:44:33","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=46017"},"modified":"2022-05-01T10:44:33","modified_gmt":"2022-05-01T08:44:33","slug":"1-maj-dita-nderkombetare-e-punes-historia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=46017","title":{"rendered":"1 Maj, Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Pun\u00ebs\/ Historia"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb 1 maj pun\u00ebtor\u00ebt dhe sindikatat e tyre n\u00eb \u00e7do vend t\u00eb bot\u00ebs, protestojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar t\u00eb drejtat dhe kushte m\u00eb t\u00eb mira pune. Por si mbeti 1 maji dita simbol e pun\u00ebtor\u00ebve dhe me \u00e7far\u00eb ngjarje lidhet ajo?<\/p>\n<p><em>1 maji i par\u00eb lind n\u00eb Paris n\u00eb 1889-\u00ebn.<\/em><\/p>\n<p>Ideja u hodh gjat\u00eb Kongresit t\u00eb Internacionales s\u00eb dyt\u00eb, t\u00eb mbledhur n\u00eb kryeqytetin francez.<\/p>\n<p>Objektivi i organizat\u00ebs s\u00eb krijuar nga hiri i organizat\u00ebs s\u00eb par\u00eb ishte ai i koordinimit t\u00eb aktiviteteve t\u00eb t\u00eb gjitha partive komb\u00ebtare t\u00eb lidhura me l\u00ebvizjen e pun\u00ebtor\u00ebve. U vendos t\u00eb realizohej nj\u00eb manifestim i madh p\u00ebr t\u2019i k\u00ebrkuar autoriteteve publike q\u00eb t\u00eb reduktonin dit\u00ebn e pun\u00ebs n\u00eb 8 or\u00eb.<\/p>\n<p><em>\u00ab8 or\u00eb pun\u00eb, 8 or\u00eb arg\u00ebtim, dhe 8 or\u00eb p\u00ebr t\u00eb fjetur\u00bb.<\/em>\u00a0Ishte kjo moto e krijuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Australi n\u00eb vitin 1855 dhe q\u00eb m\u00eb pas u p\u00ebrdor nga pjesa m\u00eb e madhe e l\u00ebvizjes s\u00eb sindikatave n\u00eb fillim t\u00eb \u2018900-\u00ebs. Nj\u00eb moto q\u00eb i hapi rrug\u00ebn k\u00ebrkesave t\u00eb tjera t\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe caktimit t\u00eb nj\u00eb dite, pik\u00ebrisht n\u00eb 1 maj, ku t\u00eb gjith\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt mund t\u00eb takoheshin p\u00ebr t\u00eb mbrojtur autonomin\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>Zgjedhja e k\u00ebsaj date u b\u00eb si pasoj\u00eb e incidenteve t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb ndodhura n\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb majit t\u00eb vitit 1886 n\u00eb Chicago, q\u00eb njihen si revolta e \u201cHaymarket\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb mes t\u00eb \u2018800-\u00ebs, pun\u00ebtor\u00ebt nuk kishin t\u00eb drejta, punonin dhe 16 or\u00eb n\u00eb dit\u00eb, n\u00eb kushte shum\u00eb t\u00eb k\u00ebqija dhe shpesh humbnin jet\u00ebn n\u00eb vendet e pun\u00ebs. N\u00eb 1 maj t\u00eb 1886-\u00ebs u mbajt nj\u00eb grev\u00eb e p\u00ebrgjithshme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs p\u00ebr t\u00eb reduktuar dit\u00ebn e pun\u00ebs n\u00eb 8 or\u00eb. Protesta zgjati tri dit\u00eb dhe kulmoi n\u00eb 4 maj, me nj\u00eb masak\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ku mbet\u00ebn t\u00eb vrar\u00eb 11 persona.<\/p>\n<p>Iniciativa u kthye n\u00eb nj\u00eb simbol t\u00eb k\u00ebrkesave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve q\u00eb n\u00eb ato koh\u00eb luftonin p\u00ebr t\u00eb pasur t\u00eb drejta dhe kushte m\u00eb t\u00eb mira pune. K\u00ebshtu pavar\u00ebsisht reagimit negativ t\u00eb shum\u00eb qeverive, n\u00eb 1 maj t\u00eb 1890-\u00ebs u regjistrua nj\u00eb pjes\u00ebmarrje shum\u00eb e lart\u00eb. Aktualisht kjo dat\u00eb \u00ebsht\u00eb fest\u00eb komb\u00ebtare n\u00eb shum\u00eb vende.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 se n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs ku dita e pun\u00ebs festohet t\u00eb h\u00ebn\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shtatorit. Festa e ka origjin\u00ebn nga Kanadaja n\u00eb kujtim t\u00eb manifestimeve ku pun\u00ebtor\u00ebt k\u00ebrkonin orar t\u00eb reduktuar pune n\u00ebn emrin e \u201cL\u00ebvizjes s\u00eb n\u00ebnt\u00eb or\u00ebve\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb 1 maj pun\u00ebtor\u00ebt dhe sindikatat e tyre n\u00eb \u00e7do vend t\u00eb bot\u00ebs, protestojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar t\u00eb drejtat dhe kushte m\u00eb t\u00eb mira pune. Por si mbeti 1 maji dita simbol e pun\u00ebtor\u00ebve dhe me \u00e7far\u00eb ngjarje lidhet ajo? 1 maji i par\u00eb lind n\u00eb Paris n\u00eb 1889-\u00ebn. Ideja u hodh gjat\u00eb Kongresit t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":46018,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,6332],"tags":[17929],"class_list":{"0":"post-46017","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-te-fundit","9":"tag-1-maj"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46017"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46017\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}