{"id":45813,"date":"2022-04-24T20:39:25","date_gmt":"2022-04-24T18:39:25","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=45813"},"modified":"2022-04-24T20:39:25","modified_gmt":"2022-04-24T18:39:25","slug":"pse-disa-njerez-i-ze-makina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=45813","title":{"rendered":"Pse disa njer\u00ebz i \u201cz\u00eb\u201d makina?"},"content":{"rendered":"<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">N\u00ebse jeni nj\u00eb njeri q\u00eb vuan nga\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoza<\/span><span class=\"s5\">, pra nga t\u00eb ndjerit fizikisht keq gjat\u00eb udh\u00ebtimit m\u00eb makin\u00eb, udh\u00ebtimi me shum\u00eb lloje automjetesh mund t\u00eb jet\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb fal\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb simptomash si marramendja, t\u00eb p\u00ebrzierat, madje edhe t\u00eb vjellat.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Por nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb se p\u00ebrse disa njer\u00ebz mund ta kalojn\u00eb udh\u00ebtimit duke lexuar ose duke luajtur loj\u00ebra n\u00eb telefonin e tyre, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00ebt e kalojn\u00eb udh\u00ebtimin duke u p\u00ebrpjekur\u00a0<\/span><span class=\"s5\">d\u00ebshp\u00ebrimisht<\/span><span class=\"s5\">\u00a0q\u00eb t\u00eb mos s\u00ebmuren. Po ashtu nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se pse disa njer\u00ebz vuajn\u00eb\u00a0<\/span><span class=\"s5\">nga\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoza<\/span><span class=\"s5\">\u00a0vet\u00ebm kur udh\u00ebtojn\u00eb me lloje t\u00eb caktuara automjetesh dhe jo t\u00eb tjerat.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Megjithat\u00eb ekzistojn\u00eb teori q\u00eb mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb shpjegimin e asaj q\u00eb ndodh me k\u00ebta njer\u00ebz. Teoria e konfliktit ndijor, sugjeron se nj\u00eb faktor ky\u00e7 n\u00eb shf<\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">qjen e k\u00ebtyre simptomave \u00ebsht\u00eb sistemi yn\u00eb i ekuilibrit. Ekuilibri i trupit ton\u00eb nuk garantohet vet\u00ebm nga nj\u00eb organ i vet\u00ebm shqisor.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">P\u00ebrkundrazi, ai kombinon at\u00eb q\u00eb shohim dhe ndjejm\u00eb, me informacionet q\u00eb merren nga organi i ekuilibrit n\u00eb vesh\u00ebt tan\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm, gj\u00eb q\u00eb e ndihmon sistemin ton\u00eb t\u00eb ekuilibrit t\u00eb gjej\u00eb sakt\u00ebsisht se ku ndodhemi. N\u00ebse nuk p\u00ebrputhet informacioni q\u00eb merret nga syt\u00eb tan\u00eb, vesh\u00ebt e brendsh\u00ebm dhe shqisat e prekjes ose presionit, kjo gj\u00eb mund t\u00eb na b\u00ebj\u00eb t\u00eb ndihemi jo t\u00eb ekuilibruar apo me marramendje.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse mendohet se\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoza<\/span><span class=\"s5\">, shkaktohet nga nj\u00eb mosp\u00ebrputhje e informacionit nga shqisat tona. Syt\u00eb dhe veshi i brendsh\u00ebm i tregojn\u00eb trupit ton\u00eb se jemi duke l\u00ebvizur, edhe pse n\u00eb fakt po q\u00ebndrojm\u00eb pa l\u00ebvizur. Po ashtu kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja se pse sa m\u00eb pak mosp\u00ebrputhje shqisore t\u00eb p\u00ebrjetojm\u00eb gjat\u00eb udh\u00ebtimit me nj\u00eb automjet, aq m\u00eb pak ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetojm\u00eb\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoz\u00eb<\/span><span class=\"s5\">.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">P\u00ebr shembull, udh\u00ebtimi me nj\u00eb makin\u00eb n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe t\u00eb drejt\u00eb, do t\u00eb shkaktoj\u00eb m\u00eb pak mosp\u00ebrputhje ndijore, sesa udh\u00ebtimi n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb dredha-dredha dhe me shum\u00eb gropa. Kjo teori konsiderohet aktualisht si shpjegimi m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr s\u00ebmundjen e\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoz\u00ebs<\/span><span class=\"s5\">. Edhe pse studiuesit jan\u00eb duke u p\u00ebrpjekur ende q\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb mekanizmat e trurit, t\u00eb cilat e shkaktojn\u00eb at\u00eb.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Nj\u00eb teori alternative (por e lidhur me t\u00eb par\u00ebn), sugjeron se gjith\u00e7ka varet nga kontrolli i pozicionimit ton\u00eb diku. Sipas k\u00ebsaj teorie,\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoza<\/span><span class=\"s5\">\u00a0nuk ndodh vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb mosp\u00ebrputhjes s\u00eb informacionit shqisor.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">P\u00ebrkundrazi, \u00ebsht\u00eb paaft\u00ebsia jon\u00eb p\u00ebr t\u00eb rregulluar q\u00ebndrimin ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb reduktuar k\u00ebt\u00eb mosp\u00ebrputhje t\u00eb informacionit shqisor, ajo q\u00eb na b\u00ebn t\u00eb ndjejm\u00eb t\u00eb p\u00ebrziera. Nd\u00ebrsa kjo ka kuptim, kjo teori nuk mb\u00ebshtet nga shum\u00eb prova.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Kinetoza<\/span><span class=\"s5\">\u00a0i prek njer\u00ebzit ndryshe, dhe nuk ka asnj\u00eb arsye t\u00eb vetme se p\u00ebrse disa njer\u00ebz e p\u00ebrjetojn\u00eb m\u00eb shpesh se t\u00eb tjer\u00ebt. Por ndryshimet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si funksionojn\u00eb sistemet e shikimit dhe ekuilibrit t\u00eb nj\u00eb personi, ndikojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ata mund t\u00eb ndihen gjat\u00eb udh\u00ebtimit me lloje t\u00eb ndryshme automjetesh.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Disa \u00e7rregullime \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb migren\u00ebn dhe s\u00ebmundjet e veshit t\u00eb brendsh\u00ebm, si s\u00ebmundja e\u00a0<\/span><span class=\"s5\">Meniere<\/span><span class=\"s5\">\u00a0\u2013 i shtojn\u00eb gjasat p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjetuar\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoz\u00ebn<\/span><span class=\"s5\">. Edhe mosha dhe gjinia mund t\u00eb ndikojn\u00eb tek gjasat p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjetuar k\u00ebt\u00eb simptom\u00eb. Disa studime tregojn\u00eb se p\u00ebrvojat me\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoz\u00ebn<\/span><span class=\"s5\">arrijn\u00eb kulmin rreth mosh\u00ebs 9 ose 10 vje\u00e7, dhe jan\u00eb m\u00eb t\u00eb zakonshme tek grat\u00eb. Megjithat\u00eb, mbetet e paqart\u00eb pse ndodh k\u00ebshtu. Lloji i automjetit me t\u00eb cilin udh\u00ebtojn\u00eb njer\u00ebzit, ka gjithashtu nj\u00ebfar\u00eb ndikimi n\u00eb shkall\u00ebn e simptomave q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrjetoj\u00eb nj\u00eb person.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, \u00e7do faktor q\u00eb rrit mosp\u00ebrputhjen midis secil\u00ebs prej shqisave q\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb sistemin ton\u00eb t\u00eb ekuilibrit, do t\u00eb rris\u00eb rrezikun e prekjes nga\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoza<\/span><span class=\"s5\">. Sa m\u00eb gjat\u00eb t\u00eb zgjas\u00eb p\u00ebrvoja dhe sa m\u00eb e madhe t\u00eb jet\u00eb koha e udh\u00ebtimit, aq m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija jan\u00eb simptomat.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">P\u00ebr shembull, udh\u00ebtimi me nj\u00eb vark\u00eb t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb mesin e nj\u00eb stuhie p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 8 or\u00eb\u00a0<\/span><span class=\"s5\">do t\u00eb shkaktoj\u00eb simptoma shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnda. Nd\u00ebrsa nj\u00eb udh\u00ebtim 1-or\u00ebsh me tren, do t\u00eb ket\u00eb \u00a0ndoshta pak efekte an\u00ebsore, edhe n\u00ebse binar\u00ebt nuk jan\u00eb edhe aq cil\u00ebsor\u00eb.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Po ashtu, shum\u00eb njer\u00ebz raportojn\u00eb se p\u00ebrjetojn\u00eb simptoma t\u00eb tilla kur jan\u00eb pasagjer\u00eb, dhe jo kur drejtojn\u00eb nj\u00eb automjet. Kjo ndoshta p\u00ebr shkak se drejtuesit jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb aft\u00eb n\u00eb parashikimin e l\u00ebvizjes s\u00eb nj\u00eb automjeti dhe i l\u00ebvizin trupat e tyre sipas l\u00ebvizjes s\u00eb automjetit.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">P\u00ebr shembull, n\u00ebse nj\u00eb makin\u00eb udh\u00ebton rreth nj\u00eb kthese t\u00eb mpreht\u00eb, shoferi do t\u00eb parashikoj\u00eb l\u00ebvizjen e makin\u00ebs dhe do t\u00eb p\u00ebrkul\u00eb trupin n\u00eb drejtimin e duhur, nd\u00ebrsa nj\u00eb pasagjer ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb reagoj\u00eb duke u p\u00ebrkulur n\u00eb drejtimin e kund\u00ebrt.<\/span><span class=\"s5\"><br \/>\n<\/span><span class=\"s5\">Por\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoza<\/span><span class=\"s5\">\u00a0nuk \u00ebsht\u00eb e kufizuar vet\u00ebm n\u00eb \u201cbot\u00ebn reale\u201d, por edhe nga mjediset virtuale, m\u00eb shpesh kur luajm\u00eb video<\/span><span class=\"s5\">\u2013<\/span><span class=\"s5\">loj\u00ebra. Kjo ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb konfliktit ndijor t\u00eb shikimit t\u00eb mjedisit q\u00eb l\u00ebviz n\u00eb ekran, n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb trupi i lojtarit mbetet i pal\u00ebvizsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Shikimi i filmave n\u00eb formatin 3D n\u00eb kinema, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb\u00a0<\/span><span class=\"s5\">kinetoz\u00eb<\/span><span class=\"s5\">\u00a0p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn arsye.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">N\u00ebse jeni nj\u00eb njeri q\u00eb vuani nga kjo s\u00ebmundje, gj\u00ebja m\u00eb e mir\u00eb q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebni her\u00ebn tjet\u00ebr kur t\u00eb jeni n\u00eb nj\u00eb automjet, \u00ebsht\u00eb q\u00eb \u00a0p\u00ebrpiqeni t\u00eb reduktoni mosp\u00ebrputhjen e informacionit shqisor.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Pra shmangni leximin n\u00eb makin\u00eb, pasi kjo shkakton nj\u00eb mosp\u00ebrputhje mes asaj q\u00eb shohim dhe asaj q\u00eb ndjejm\u00eb, dhe p\u00ebrpiquni t\u00eb shihni nga dritarja. Kjo mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb reduktimin e t\u00eb p\u00ebrzierave pasi informacioni vizual p\u00ebrputhet m\u00eb mir\u00eb me informacionin e ekuilibrit n\u00eb veshin ton\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Po ashtu mos hani shum\u00eb para udh\u00ebtimit, ajroseni automjetin dhe ndaloni rregullisht sa her\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e mundur. N\u00ebse k\u00ebto k\u00ebshilla nuk mjaftojn\u00eb, mund t\u2019iu ndihmoj\u00eb p\u00ebrdorimi i ila\u00e7eve. Ato zvog\u00eblojn\u00eb aktivitetin n\u00eb sistemin e ekuilibrit t\u00eb trurit ose zvog\u00eblojn\u00eb numrin e sinjaleve q\u00eb truri d\u00ebrgon tek zorr\u00ebt, gj\u00eb q\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb ndalimin e t\u00eb p\u00ebrzierave dhe t\u00eb vjellave.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00ebse jeni nj\u00eb njeri q\u00eb vuan nga\u00a0kinetoza, pra nga t\u00eb ndjerit fizikisht keq gjat\u00eb udh\u00ebtimit m\u00eb makin\u00eb, udh\u00ebtimi me shum\u00eb lloje automjetesh mund t\u00eb jet\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb fal\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb simptomash si marramendja, t\u00eb p\u00ebrzierat, madje edhe t\u00eb vjellat. Por nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb se p\u00ebrse disa njer\u00ebz mund ta kalojn\u00eb udh\u00ebtimit duke lexuar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":37202,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7652,6332],"tags":[],"class_list":{"0":"post-45813","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi","8":"category-te-fundit"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45813"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45813\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}