{"id":42830,"date":"2022-01-17T11:08:12","date_gmt":"2022-01-17T10:08:12","guid":{"rendered":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=42830"},"modified":"2022-01-17T11:08:12","modified_gmt":"2022-01-17T10:08:12","slug":"gazeta-gjermane-gjergj-kastriot-skenderbeu-i-vetem-vrau-3-mije-turq-ne-beteje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jugulajm.net\/?p=42830","title":{"rendered":"Gazeta gjermane: Gjergj Kastriot Sk\u00ebnderbeu i vet\u00ebm vrau 3 mij\u00eb turq n\u00eb betej\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Gazeta e madhe gjermane, Die Welt, ka publikuar nj\u00eb shkrim p\u00ebr Heroin ton\u00eb Komb\u00ebtar, Sk\u00ebnderbeun. N\u00eb titullin e shkrimit thuhet se \u201cai i vet\u00ebm thuhet se ka vrar\u00eb 3 mij\u00eb turq n\u00eb betej\u00eb\u201d<\/p>\n<p><strong>Nga Manuel Opitz, WELT<\/strong><\/p>\n<p>Pap\u00ebt nuk njihen p\u00ebr ekzagjerime. Por Kalisti III shkroi nj\u00eb himn t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb lavd\u00ebrimi n\u00eb vitin 1457.<\/p>\n<p>\u201cNe po d\u00ebgjojm\u00eb se ju keni b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb sundimtar\u00ebt katolik\u00eb p\u00ebr besimin e krishter\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb efikasitetit t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe veprave tuaja t\u00eb paharrueshme\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebto rreshta t\u00eb Pap\u00ebs i drejtoheshin princit shqiptar, Sk\u00ebnderbeut, t\u00eb cilin Kalisti e quan \u201ckalor\u00ebsi dhe atleti i pamposhtur i Krishtit\u201d.<\/p>\n<p>Kjo sepse Sk\u00ebnderbeu ishte n\u00eb gjendje t\u00eb b\u00ebnte di\u00e7ka q\u00eb sundimtar\u00ebt e tjera t\u00eb krishter\u00eb nuk kishin arritur ta b\u00ebnin: t\u2019i rezistonin me sukses otoman\u00ebve q\u00eb po p\u00ebrparonin. P\u00ebr \u00e7erek shekulli, Sk\u00ebnderbeu luftoi pushtuesit mysliman\u00eb n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb guerile- Kisha Katolike dhe shqiptar\u00ebt e kan\u00eb portretizuar at\u00eb si heroin e Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p>Sk\u00ebnderbeu lindi n\u00eb vitin 1405 si biri i nj\u00eb fisniku shqiptar dhe u pag\u00ebzua me emrin Gjergj Kastrioti. Ai u rrit n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur osman\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt e kishin shkelur Ballkanin q\u00eb nga viti 1354, po shtonin ndikimin e tyre. Edhe Shqip\u00ebria, e cop\u00ebtuar n\u00eb principata t\u00eb vogla, u n\u00ebnshtrua gradualisht nga viti 1385 e n\u00eb vazhdim. N\u00eb shenj\u00eb bindjeje, babai i Sk\u00ebnderbeut u detyrua t\u00eb dor\u00ebzonte si peng te sulltani kat\u00ebr djemt\u00eb e tij, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Gjergjin e ri.<\/p>\n<p>Ai b\u00ebri karrier\u00eb n\u00eb oborrin e sulltanit: u b\u00eb synet, u konvertua n\u00eb Islam dhe shk\u00eblqeu n\u00eb turne me arte t\u00eb jasht\u00ebzakonshme marciale. Prandaj turqit i dhan\u00eb nj\u00eb em\u00ebr kuptimplot\u00eb: Sk\u00ebnderbeg, q\u00eb p\u00ebrkthehet \u201cZoti Aleksand\u00ebr\u201d. \u201cShok\u00ebt e tij osman\u00eb t\u00eb arm\u00ebve e vendosnin n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin nivel me Aleksandrin e Madh,\u201d shkruan historiani i Europ\u00ebs Lindore, Oliver Jens-Schmitt. \u201cZoti Aleksand\u00ebr\u201d u ngrit n\u00eb grad\u00ebn e oficerit dhe luftoi p\u00ebr sulltanin n\u00eb Azin\u00eb e Vog\u00ebl dhe n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>Por m\u00eb pas gjith\u00e7ka ndryshoi papritur: Sk\u00ebnderbeu m\u00ebsoi se babai i tij, q\u00eb kishte nxitur disa revolta n\u00eb Shqip\u00ebri, ishte eliminuar n\u00eb vitin 1437 me urdh\u00ebr t\u00eb Sulltan Muratit II. Sk\u00ebnderbeu donte t\u00eb hakmerrej p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vrasje dhe priti momentin e duhur.<\/p>\n<p>Gjasht\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb, koha kishte ardhur: kur n\u00eb Shqip\u00ebri shp\u00ebrtheu nj\u00eb kryengritje e re, Sk\u00ebnderbeu udh\u00ebtoi me pak ndjek\u00ebs n\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebn e Kruj\u00ebs n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e vendosur lart mbi nj\u00eb shk\u00ebmb. Ai i tregoi garnizonit osman at\u00eb q\u00eb supozohej se ishte nj\u00eb dekret i Sulltanit, sipas t\u00eb cilit ai ishte komandanti i ri dhe hyri pa pengesa n\u00eb k\u00ebshtjell\u00eb.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo nat\u00ebn ai i la t\u00eb hynin brenda bashk\u00ebkomplotist\u00ebt e tij, q\u00eb masakruan osman\u00ebt e befasuar. Sk\u00ebnderbeu d\u00ebrgoi menj\u00ebher\u00eb ambasador\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin, duke b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr kryengritje. Tani e tutje, Kruja ishte qendra e rezistenc\u00ebs. Kryengrit\u00ebsi shfryt\u00ebzoi rastin q\u00eb t\u00eb konvertohej n\u00eb t\u00eb krishter\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr osman\u00ebt, Sk\u00ebnderbeu ishte nj\u00eb tradhtar i dyfisht\u00eb, jo vet\u00ebm sepse dezertoi nga Sulltani, por edhe nga Islami. Vit pas viti, sundimtar\u00ebt d\u00ebrguan trupa drejt Shqip\u00ebris\u00eb. T\u00eb vet\u00ebm, rebel\u00ebt ishin mjaft t\u00eb zgjuar sa p\u00ebr t\u00eb mos u p\u00ebrballur me osman\u00ebt n\u00eb betej\u00eb t\u00eb hapur. Kur ushtrit\u00eb myslimane marshuan n\u00eb pranver\u00eb, kryengrit\u00ebsit u t\u00ebrhoq\u00ebn n\u00eb malet e thepisura. Malet e Mokr\u00ebs ngrihen deri n\u00eb 2700 metra, nj\u00eb streh\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u aksesuar.<\/p>\n<p>Nga k\u00ebtu, luft\u00ebtar\u00ebt e Sk\u00ebnderbeut, shumica prej tyre bujq dhe barinj t\u00eb rrahur me motin e ashp\u00ebr, sulmonin vazhdimisht kampet dhe karvan\u00ebt e furnizimit t\u00eb osman\u00ebve. Ata v\u00ebrsuleshin nga pyjet nat\u00ebn me harqe dhe shigjeta mbi kalor\u00ebsin\u00eb e r\u00ebnd\u00eb osmane, e cila e kishte t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb manovronte. \u201cPylli ishte aleati m\u00eb i mir\u00eb i Sk\u00ebnderbeut,\u201d shkruan Schmitt. N\u00eb mes t\u00eb ver\u00ebs, pushtuesit mbeteshin pa ushqim, k\u00ebshtu q\u00eb duhej t\u00eb t\u00ebrhiqeshin- dhe shqiptar\u00ebt mund t\u00eb ktheheshin n\u00eb fusha.<\/p>\n<p>M\u00eb n\u00eb fund, n\u00eb vitin 1450, vet\u00eb Sulltan Murati II sulmoi Shqip\u00ebrin\u00eb me m\u00eb shum\u00eb se 100 mij\u00eb ushtar\u00eb, q\u00eb sigurisht \u00ebsht\u00eb e ekzagjeruar. P\u00ebr gjasht\u00eb muaj, osman\u00ebt rrethuan dhe godit\u00ebn Kruj\u00ebn, por kalaja, e cila mbrohej edhe nga kryqtar\u00eb francez\u00eb dhe gjerman\u00eb, rezistoi. N\u00eb fund, pushtuesit duhej t\u00eb largoheshin pa arritur asgj\u00eb, nj\u00eb turp. Sk\u00ebnderbeu ishte fisniku i par\u00eb ballkanik q\u00eb i rezistoi nj\u00eb sulmi t\u00eb Sulltanit: vet\u00ebm perandor\u00ebt e Bizantit pas mureve t\u00eb Kostandinopoj\u00ebs ia kishin dal\u00eb deri m\u00eb tani.<\/p>\n<p>Nga burimet e koh\u00ebs, ai shfaqet si nj\u00eb fol\u00ebs karizmatik, m\u00eb muskuloz se \u00e7do burr\u00eb tjet\u00ebr, kurajoz dhe gati i pathyesh\u00ebm. Thuhet se ai vet\u00ebm n\u00eb betej\u00eb ka vrar\u00eb 3 mij\u00eb turq. Mysliman\u00ebt i atribuonin shpat\u00ebs s\u00eb tij fuqi thuajse magjike dhe besonin se mund t\u00eb thyente \u00e7do armatur\u00eb, helmet\u00eb apo mburoj\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, pa mb\u00ebshtetjen e jashtme, Sk\u00ebnderbeu nuk do t\u00eb ishte n\u00eb gjendje t\u00eb mbante kryengritjen e tij: pap\u00ebt e shpall\u00ebn mbrojt\u00ebs t\u00eb Per\u00ebndimit dhe Napoli dhe Venediku i d\u00ebrguan trupa, arm\u00eb, grur\u00eb dhe para. Por ishte nj\u00eb aleanc\u00eb e l\u00ebkundur, sepse fuqit\u00eb n\u00eb Itali nuk kishin besim t\u00eb thell\u00eb te nj\u00ebra-tjetra. Aristokrat\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri po ashtu kishin shum\u00eb mosmarr\u00ebveshje dhe nuk ishin t\u00eb bashkuar pas Sk\u00ebnderbeut. Kjo ishte arsyeja se pse ai dhe ndjek\u00ebsit e tij duhej t\u00eb luftonin vit pas viti p\u00ebr t\u00eb mbijetuar dimrin q\u00eb pasonte.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1466, Sulltani i ri Mehmeti II, i biri i Muratit dhe pushtuesi i Kostandinopoj\u00ebs, nd\u00ebrmori nj\u00eb sulmi t\u00eb ri t\u00eb madh. Ai zbatoi nj\u00eb strategji t\u00eb re: Mehmeti vendosi t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb Kalan\u00eb e Elbasanit n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e mesme si nj\u00eb baz\u00eb dhe depo dhe zgjeroi rrug\u00ebn kryesore, q\u00eb njihet si Via Enatia q\u00eb nga koha romake. Ai d\u00ebrgoi legjione druvar\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb cop\u00ebtuar pyllin, aleatin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb Sk\u00ebnderbeut. Megjithat\u00eb, mbi t\u00eb gjitha, acetat e Sulltanit krihnin sistematikisht vargmalet kryesore p\u00ebr kryengrit\u00ebsit. Ata zbuan dhjet\u00ebra-mij\u00ebra persona, dogj\u00ebn ara dhe mor\u00ebn bag\u00ebti me vete.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1467, Sulltani solli mbi 200 mij\u00eb ushtar\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Vet\u00ebm ndihma e vendosur e Pap\u00ebs dhe fuqive t\u00eb tjera t\u00eb krishtera mund ta shp\u00ebtonte Sk\u00ebnderbeun. Me gjith\u00eb thirrjet lut\u00ebse p\u00ebr ndihm\u00eb nga Shqip\u00ebria, ata nuk arrit\u00ebn t\u00eb b\u00ebnin dot nj\u00eb operacion shp\u00ebtimi n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb vitit 1467, turqit ende nuk e kishin marr\u00eb kalan\u00eb e Kruj\u00ebs, por nj\u00eb kronist bizantin shkruante se Mehmeti e ka pla\u00e7kitur, djegur, shkat\u00ebrruar dhe shuar Shqip\u00ebrin\u00eb. \u201cSulltani vrau ose rr\u00ebmbeu pothuajse tre t\u00eb kat\u00ebrta e popullsis\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn lindore t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb rebelimit. Asnj\u00eb rajon n\u00eb Ballkan nuk kishte p\u00ebrjetuar nj\u00eb katastrof\u00eb t\u00eb till\u00eb demografike gjat\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb pushtimit osman,\u201d e p\u00ebrmbledh Schmitt.<\/p>\n<p>N\u00eb janar t\u00eb vitit 1468, pas 25 vitesh luftimesh t\u00eb palodhura dhe n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb pashpres\u00eb, Sk\u00ebnderbeu u s\u00ebmur dhe vdiq n\u00eb mosh\u00ebn 63-vje\u00e7are. Trupi i tij u varros n\u00eb Lezh\u00eb. Osman\u00ebve iu desh\u00ebn edhe 10 vite t\u00eb tjera para se ta pushtonin vendin. Ata masakruan trupin e tij dhe i mor\u00ebn kockat p\u00ebr t\u2019i kthyer n\u00eb hajmali, me shpres\u00ebn se do i b\u00ebnte t\u00eb pathyesh\u00ebm. Shqip\u00ebria do mbetej n\u00ebn sundimin osman deri n\u00eb vitin 1912.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gazeta e madhe gjermane, Die Welt, ka publikuar nj\u00eb shkrim p\u00ebr Heroin ton\u00eb Komb\u00ebtar, Sk\u00ebnderbeun. N\u00eb titullin e shkrimit thuhet se \u201cai i vet\u00ebm thuhet se ka vrar\u00eb 3 mij\u00eb turq n\u00eb betej\u00eb\u201d Nga Manuel Opitz, WELT Pap\u00ebt nuk njihen p\u00ebr ekzagjerime. Por Kalisti III shkroi nj\u00eb himn t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb lavd\u00ebrimi n\u00eb vitin 1457. \u201cNe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":42831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6332],"tags":[],"class_list":{"0":"post-42830","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-fundit"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42830\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jugulajm.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}